Szlakiem nielegałów

1. Nowy Jork, Brooklyn: sprawa Abla

   Brooklyn, Nowy Jork (USA)

   W 1953 r. brooklińskiemu gazeciarzowi upadła moneta pięciocentowa, która pękła i odsłoniła maleńkie zdjęcie z cyframi. Sprawę wyjaśniono dopiero po przejściu na stronę USA radzieckiego szpiega Reino Häyhänena: FBI ustaliło, że jego przełożonym był pułkownik Rudolf Abel, nielegał radzieckiego wywiadu. Abla aresztowano 21 czerwca 1957 r. i skazano za szpiegostwo.¹

2. Londyn: siatka z Portland

   Londyn i Ruislip (Wielka Brytania)

   Pod postacią drobnego kanadyjskiego biznesmena „Gordona Lonsdale’a” działał Konon Mołody, nielegał KGB. Siatka sięgała do ośrodka marynarki wojennej w Portland (Underwater Detection Establishment), gdzie pracował Harry Houghton, i do jego koleżanki Ethel Gee, która miała dostęp do materiałów wyższej klauzuli; antykwariusze Helen i Peter Krogerowie wysyłali je z bungalowu w Ruislip do Moskwy. Lonsdale’a, Houghtona i Gee aresztowano w pobliżu teatru Old Vic w Londynie, Krogerów – w Ruislip. Aresztowanie, proces i skazanie w 1961 r. pięciorga radzieckich szpiegów, w tym trojga nielegałów, MI5 zalicza do swoich najważniejszych powojennych sukcesów kontrwywiadu. W 1964 r. Mołodego odesłano do Moskwy w zamian za Greville’a Wynne’a.²

3. Berlin: most Glienicki, 1962

   Glienicker Brücke, między Berlinem a Poczdamem

   10 lutego 1962 r. Abla wymieniono tu na amerykańskiego pilota Francisa Gary’ego Powersa, zestrzelonego nad ZSRR w 1960 r. (zob. wymiana szpiegów). Wymianę wynegocjowali adwokat Abla James B. Donovan i prawnik CIA Milan Miskovsky.³

4. USA, 2010: nielegałowie SVR

   Montclair, Yonkers, Manhattan, Arlington i Boston (USA)

   27 czerwca 2010 r. FBI zatrzymało w tych miejscowościach dziesięć osób, które według skargi karnej działały jako nielegałowie rosyjskiego wywiadu SVR. FBI opisuje ich jako agentów prowadzących pozornie zwyczajne życie, część pod skradzioną tożsamością. 8 lipca 2010 r. wszyscy przyznali się przed sądem w Nowym Jorku do zmowy w celu działania jako agent obcego rządu; USA zgodziły się przekazać ich Rosji, a Rosja – uwolnić cztery więzione osoby.^4,5,6,7

Historię tych miejsc opisuje karta operacji Operacja „Ghost Stories”.