SVR (Służba Wywiadu Zagranicznego Federacji Rosyjskiej)

Powstanie

Według glosariusza International Spy Museum SVR (Służba Wnieszniej Razwiedki) utworzono 18 grudnia 1991 r. Rząd Wielkiej Brytanii nazywa ją cywilnym wywiadem zagranicznym Rosji i następczynią I Zarządu Głównego KGB.^1,2

Ustawa o wywiadzie zagranicznym

Zgodnie z art. 1 ustawy z 10 stycznia 1996 r. wywiad zagraniczny to zespół organów państwowych, należących do sił bezpieczeństwa, chroniących bezpieczeństwo osób, społeczeństwa i państwa przed zagrożeniami zewnętrznymi. Celem (art. 5) jest dostarczanie prezydentowi, Zgromadzeniu Federalnemu i rządowi informacji potrzebnych do decyzji politycznych, gospodarczych, obronnych, naukowo-technicznych i ekologicznych.³

Art. 11 dzieli zadania między organy wywiadu: SVR działa w sferze politycznej, gospodarczej, wojskowo-strategicznej, naukowo-technicznej i ekologicznej, odpowiada też za łączność szyfrową za granicą i bezpieczeństwo rosyjskich placówek; organ wywiadu Ministerstwa Obrony (GRU) – w sferze wojskowej i wojskowo-technicznej; FSB prowadzi wywiad we współdziałaniu z nimi.³

Kierownictwo i kontrola

Ogólne kierownictwo nad organami wywiadu zagranicznego sprawuje prezydent: wyznacza zadania, koordynuje je i powołuje ich szefów; dyrektora SVR powołuje i odwołuje po konsultacji z Radą Federacji (art. 12).³

Kontrolę parlamentarną ustawa przewiduje przez Izbę Obrachunkową, badającą wykonanie budżetu, i komisje obu izb, których członkowie muszą mieć dostęp do tajemnicy państwowej (art. 24). Nadzór prokuratorski nie obejmuje informacji o źródłach osobowych, organizacji, metodach i środkach wywiadu (art. 25).³

Nielegałowie w USA (2010)

W skardze karnej z 27 czerwca 2010 r. Departament Sprawiedliwości USA oskarżył dziesięć osób o działanie na rzecz SVR jako nielegałowie; kwaterę główną SVR w Moskwie skarga nazywa Centralą (Moscow Center).⁴

Agent FBI Robert Hanssen, aresztowany 18 lutego 2001 r., szpiegował według FBI na rzecz KGB, a potem SVR.⁵

Przypisania cyberataków

15 kwietnia 2021 r. rządy Wielkiej Brytanii i USA przypisały SVR serię włamań; brytyjskie NCSC oceniło jako „wysoce prawdopodobne”, że SVR odpowiada za kompromitację oprogramowania SolarWinds Orion, wykrytą w grudniu 2020 r. Według komunikatu SolarWinds potwierdziła, że dotknęło to 18 tys. organizacji na świecie; skutki dla Wielkiej Brytanii oceniono jako niskie.²

Ten sam komunikat podaje, że cyberaktorzy SVR są w źródłach otwartych znani jako APT29, Cozy Bear i The Dukes i co najmniej od 2011 r. uzyskiwali dostęp do sieci ministerstw spraw zagranicznych i obrony w Europie i państwach NATO (zob. APT, atrybucja).²