Operacja „Ghost Stories”

Nielegałowie

W skardze karnej z 27 czerwca 2010 r. agent FBI opisuje cel śledztwa: tajnych agentów SVR, którzy przyjmują fałszywą tożsamość i są nazywani nielegałami, w odróżnieniu od oficerów działających za granicą pod prawdziwym nazwiskiem. Mieli się na tyle „zamerykanizować”, by zbierać dla Rosji informacje o USA. Kwaterę główną SVR skarga nazywa Centralą (Moscow Center).⁴

Według skargi jednym z zadań było szukanie i rozwijanie kontaktów w kręgach kształtujących politykę USA.⁴

FBI opisuje ich jako agentów głęboko zakonspirowanych, prowadzących pozornie zwyczajne życie: zawierali małżeństwa, kupowali domy, wychowywali dzieci; część posługiwała się skradzioną tożsamością (zob. legenda).¹

Śledztwo

Departament Sprawiedliwości mówi o wieloletnim śledztwie FBI, prokuratury dla Południowego Dystryktu Nowego Jorku i pionu bezpieczeństwa narodowego ministerstwa. Według skargi spisek trwał mniej więcej od lat 90.^2,4

Skarga opisuje kilka metod tajnej łączności, m.in. tymczasowe sieci bezprzewodowe tworzone między dwoma komputerami i program podobny do używanego przy odczytywaniu wiadomości ukrytych metodą steganografii.⁴

Wśród opublikowanych później materiałów FBI jest zdjęcie z 2004 r., na którym Christopher Metsos dokonuje przekazania w przelocie z urzędnikiem rosyjskiego przedstawicielstwa w Nowym Jorku.¹

Aresztowania 27 czerwca 2010 r.

Zatrzymano dziesięć osób: „Richarda” i „Cynthię Murphy” w Montclair (New Jersey), Vicky Peláez i „Juana Lazaro” w Yonkers, Annę Chapman na Manhattanie, „Michaela Zottolego”, „Patricię Mills” i Michaiła Semenkę w Arlington (Wirginia) oraz „Donalda Howarda Heathfielda” i „Tracey Lee Ann Foley” w Bostonie. Dwie skargi karne obejmowały jedenaście osób; jedenasty, „Christopher R. Metsos”, pozostawał na wolności.²

Wszystkim zarzucono zmowę w celu działania jako agent obcego rządu bez powiadomienia prokuratora generalnego USA (do 5 lat więzienia), a dziewięciorgu, poza Chapman i Semenką, także zmowę w celu prania pieniędzy (do 20 lat).²

Przyznanie się i przekazanie Rosji

8 lipca 2010 r. przed sędzią Kimbą M. Wood w Nowym Jorku wszyscy dziesięcioro przyznali się do zmowy w celu działania jako agent obcego rządu i mieli zostać natychmiast wydaleni. Departament Sprawiedliwości podał ich prawdziwe nazwiska: „Murphy’owie” to Władimir i Lidia Guriewowie, „Zottoli” – Michaił Kucik, „Mills” – Natalia Pieriewierziewa, „Heathfield” – Andriej Biezrukow, „Foley” – Jelena Wawiłowa, „Lazaro” – Michaił Wasienkow; Peláez, Chapman i Semenko działali pod własnymi nazwiskami.³

USA zgodziły się przekazać ich Rosji, a Rosja – uwolnić cztery osoby więzione w Rosji. Prokurator generalny Eric Holder nazwał sprawę nadzwyczajną.³

Według mediów i opracowań · brak potwierdzenia w źródłach oficjalnychWedług NPR wymiana odbyła się w piątek 9 lipca 2010 r. na lotnisku w Wiedniu. Rosja uwolniła Igora Sutiagina, Aleksandra Zaporożskiego, Siergieja Skripala i Giennadija Wasilenkę, ułaskawionych dekretem prezydenta Dmitrija Miedwiediewa. List Departamentu Sprawiedliwości do sędzi Wood, opisany przez AP, nie podawał nazwisk; o trzech z tych osób mówił, że skazano je za zdradę w formie szpiegostwa na rzecz obcego państwa.^5,6

Co FBI ujawniło rok później

Rok po aresztowaniach FBI opublikowało zdjęcia, nagrania z obserwacji i dokumenty ze sprawy nazwanej „Ghost Stories”. Według FBI nielegałowie nie zdobyli dokumentów niejawnych, ale nie byli bezczynni: zbierali informacje, przekazywali je do Rosji i wyszukiwali oraz oceniali potencjalne źródła (zob. werbunek).¹

Jako historyczny przykład radzieckiego werbowania studentów FBI przywołuje Piątkę z Cambridge.¹