SPYOPS.PL

SpyOps.pl › Mapy › Londyn wywiadu

Trasa

Londyn wywiadu

Siedem miejsc w Londynie związanych z brytyjskimi służbami: od pierwszej siedziby kryptologów GC&CS i wojennych biur MI5 i SOE po dzisiejsze centrale MI5 i SIS oraz tablicę w Opactwie Westminsterskim. Tylko budynki znane publicznie i fakty podane przez instytucje. Bletchley Park leży poza Londynem – opisuje go trasa Szlak Enigmy.

  1. Watergate House: pierwsza siedziba GC&CS

    13–15 York Buildings, Adelphi, Londyn WC2

    W latach 1919–1921 mieściła się tu GC&CS, poprzedniczka GCHQ, utworzona z wydziału Room 40 Admiralicji i komórki MI1(b) Ministerstwa Wojny. W lutym 2019 r., w stulecie GCHQ, królowa Elżbieta II odsłoniła na budynku tablicę z dwiema ukrytymi wiadomościami. Zieloną tablicę przyznała decyzją z 13 lutego 2019 r. Rada Miasta Westminster.1,2

  2. Wormwood Scrubs

    Wormwood Scrubs, zachodni Londyn

    Po wybuchu wojny w 1939 r. MI5 przeniosła centralę do tego wiktoriańskiego więzienia. Po bombardowaniu we wrześniu 1940 r. większość pracowników wyjechała do pałacu Blenheim pod Oksfordem. Więzienie zapisało się też w historii zimnej wojny: 22 października 1966 r. uciekł z niego George Blake, skazany w 1961 r. na 42 lata za pracę dla wywiadu radzieckiego.3,4,5

  3. St James’s Street: wojenna MI5

    St James’s Street, Londyn

    Od września 1940 r. w Londynie zostali dyrektor MI5 i pion kontrwywiadu – w dawnym budynku wytwórni MGM, którego przeznaczenie maskował duży napis „Do wynajęcia” („To Let”). Wojenna MI5 prowadziła system Double-Cross: przez przewerbowanych agentów niemieckich podsuwała Niemcom fałszywe informacje.3

  4. 64 Baker Street: kwatera główna SOE

    64 Baker Street, Londyn

    W czasie II wojny światowej mieściła się tu kwatera główna SOE – brytyjskiej organizacji sabotażu i działań wywrotowych. Imperial War Museums przechowuje relację sekretarki, która pracowała w niej w latach 1942–1943 i opisała m.in. pokój operacyjny. Budynek ma zieloną tablicę Rady Miasta Westminster.2,6,7

  5. Thames House: centrala MI5

    Millbank, Londyn SW1

    Gmach z 1928 r. według projektu F. Bainesa, wzniesiony w jednolitej kompozycji z sąsiednim Imperial Chemical House; od 1981 r. zabytek klasy II. Od 1994 r. jest centralą MI5 – otworzył ją premier kilka lat po tym, jak istnienie służby po raz pierwszy oficjalnie potwierdziła ustawa (zob. Security Service Act).8,9

  6. Vauxhall Cross: centrala SIS

    Vauxhall, Londyn

    Od 1994 r. centrala SIS (MI6); budynek oficjalnie otworzyła królowa Elżbieta II w lipcu 1994 r. Służba wywodzi się z Secret Service Bureau z początku XX w., a podstawę ustawową dał jej Intelligence Services Act 1994.10,11

  7. Opactwo Westminsterskie: tablica służb

    Westminster Abbey, krużganek południowy

    14 października 2009 r., w obecności królowej, poświęcono tu tablicę upamiętniającą członków brytyjskich służb od 1909 r. – MI5, SIS i GCHQ – oraz pracowników GC&CS w Bletchley Park z lat 1939–1945. Wykonał ją rzeźbiarz John Maine z granitów z Anglii, Szkocji, Walii i Irlandii Północnej.12

Historię tych miejsc opisuje karta operacji Operacja „Fortitude” i system Double-Cross.

Źródła

  1. GCHQ, Her Majesty The Queen marks GCHQ’s centenary at Watergate House, 14.02.2019
  2. Rada Miasta Westminster (Westminster City Council), Decyzja: Commemorative green plaque to mark the site of the formation of GCHQ … at Watergate House, 13.02.2019
  3. MI5 (Security Service), MI5 in World War II
  4. Gill Bennett (historyczka FCO), History of Government blog, What’s the context? 22 October 1966: spy George Blake escapes from Wormwood Scrubs (21.10.2016)
  5. Izba Gmin, Hansard, HC Deb 04 May 1961 vol 639 cc1609-18: Security Procedures (Case of George Blake) – oświadczenie premiera H. Macmillana
  6. Imperial War Museums, Relacja z historii mówionej: cywilna sekretarka MI5 i kwatery głównej SOE w Londynie, 1942–1943 (obiekt 80028369)
  7. International Spy Museum (Waszyngton), Language of Espionage (glosariusz)
  8. Historic England, Thames House (North and South Blocks With Bridge Link), Millbank – wpis do rejestru zabytków nr 1267604
  9. MI5 (Security Service), Where we work
  10. Secret Intelligence Service (SIS), Our history
  11. Secret Intelligence Service (SIS), About us
  12. Westminster Abbey, Intelligence Services MI5, GCHQ, SIS (upamiętnienia w opactwie)

Sprawdzono: 7 listopada 2026

Podcast TheScience.fm

Na celowniku

Rozmowy o bezpieczeństwie z uznanymi gośćmi.

Posłuchaj →