Mosad (Instytut Wywiadu i Operacji Specjalnych, Izrael)

Powstanie

Oficjalna strona Mosadu przedstawia dyrektywę premiera Dawida Ben Guriona o utworzeniu instytutu i listę jego szefów, otwieraną przez Re’uwena Szilo’acha (1949–1952). Daty utworzenia strona nie podaje.¹

Według Israel Security Agency 30 czerwca 1948 r., miesiąc po powstaniu Sił Obronnych Izraela, rozwiązano służbę wywiadowczą Hagany. Nowa wspólnota wywiadowcza miała trzy gałęzie: Służbę Wywiadu (później Aman), Departament Polityczny (później Mosad, operacje za granicą) i Służbę Wywiadu Wewnętrznego (później ISA).³

W 1952 r. premier i minister obrony Ben Gurion mianował szefem Mosadu Issera Harela, dotychczasowego szefa służby bezpieczeństwa wewnętrznego; Harel przewodniczył też komitetowi szefów służb.²

Szefowie

Lista na stronie Mosadu wymienia kolejno: Re’uwena Szilo’acha, Issera Harela, Me’ira Amita, Cwiego Zamira, Jicchaka Hofiego, Nachuma Admoniego, Szabtaja Szawita, Danny’ego Jatoma, Efraima Halewiego, Me’ira Dagana, Tamira Pardo i Josiego Kohena (2016–2021).¹

Podstawa prawna

Według mediów i opracowań · brak potwierdzenia w źródłach oficjalnychWedług serwisu Militarnyi, powołującego się na i24NEWS (12 maja 2026 r.), dyrektor Mosadu Dawid Barnea w piśmie do Sądu Najwyższego Izraela stwierdził, że działalności Mosadu nie reguluje żadna odrębna ustawa, a służba nie ma formalnych zewnętrznych mechanizmów nadzoru.⁴

Dla porównania: izraelską służbę bezpieczeństwa wewnętrznego reguluje od 2002 r. ustawa o Generalnej Służbie Bezpieczeństwa (zob. Szin Bet).⁵

Schwytanie Eichmanna (1960)

Według Archiwum Państwowego Izraela w maju 1960 r. agenci Mosadu pod kierunkiem Issera Harela uprowadzili z Argentyny Adolfa Eichmanna i przekazali go izraelskiej policji. 23 maja 1960 r. Ben Gurion ogłosił w Knesecie, że izraelskie służby bezpieczeństwa schwytały Eichmanna, nie wymieniając kraju.⁶

Proces przed specjalnym składem Sądu Okręgowego w Jerozolimie ruszył 11 kwietnia 1961 r.; 15 grudnia 1961 r. Eichmann został skazany na śmierć, a po oddaleniu apelacji przez Sąd Najwyższy (29 maja 1962 r.) stracony w nocy z 31 maja na 1 czerwca 1962 r.⁶

Argentyna odwołała ambasadora i zwróciła się do Rady Bezpieczeństwa ONZ. Rezolucją 138 z 23 czerwca 1960 r. Rada uznała, że takie naruszenia suwerenności mogą, jeśli się powtarzają, zagrażać pokojowi, i wezwała Izrael do stosownego zadośćuczynienia, zaznaczając zarazem, że nie usprawiedliwia to zbrodni, o które Eichmann był oskarżony. 3 sierpnia 1960 r. oba państwa ogłosiły zakończenie sporu.^6,7

Mosad a Polska

Według T. P. Kozłowskiego (2024) w maju 1990 r., w czasie tranzytu Żydów z ZSRR przez Polskę, Polskę odwiedziła delegacja Mosadu (zob. Operacja „Most”).⁸