Szin Bet (Israel Security Agency, Szabak)

Historia

Według ISA w 1948 r. z rozwiązanej służby wywiadowczej Hagany wyodrębniono Służbę Wywiadu Wewnętrznego pod kierunkiem Issera Harela, która po kilku miesiącach stała się Israel Security Agency. 18 lutego 1949 r. jej istnienie zapisano w prawie, ale opinia publiczna dowiedziała się o niej dopiero w 1957 r.^1,3

Pierwotnie służba miała trzy zadania: zwalczanie obcego szpiegostwa, zwalczanie wewnętrznej działalności wywrotowej i ochronę ważnych instytucji w kraju oraz ambasad za granicą. Od 1967 r. działa także na Zachodnim Brzegu, w Strefie Gazy i na Wzgórzach Golan w celu zapobiegania terroryzmowi; po zamachach z 1968 i 1972 r. zbudowała ogólnoświatowy system ochrony izraelskich obiektów.¹

Ustawa z 2002 r.

Ustawę o Generalnej Służbie Bezpieczeństwa Kneset uchwalił 11 lutego 2002 r. Szefa powołuje rząd na wniosek premiera na pięć lat (art. 3). Służba podlega rządowi, który wyznacza jej cele; nadzór w jego imieniu sprawuje premier. Służba ma działać apolitycznie i nie wolno jej powierzać zadań służących interesom partyjnym (art. 4).²

Zgodnie z art. 7 służba chroni bezpieczeństwo państwa i porządek demokratyczny przed terroryzmem, sabotażem, działalnością wywrotową, szpiegostwem i ujawnieniem tajemnic państwowych; prowadzi też m.in. ochronę osób i obiektów, ustala zasady bezpieczeństwa i sprawdzania osób oraz dostarcza rządowi analiz wywiadowczych.²

Nadzór

Ustawa przewiduje pięcioosobową komisję ministerialną pod przewodnictwem premiera (art. 5) i nadzór podkomisji Knesetu ds. wywiadu i służb specjalnych, działającej przy Komisji Spraw Zagranicznych i Obrony; jej posiedzenia są poufne (art. 6). Szef służby składa obu komisjom sprawozdania co najmniej co trzy miesiące (art. 12).²

Kontrolę wewnętrzną prowadzi kontroler służby, powoływany przez premiera na jedną pięcioletnią kadencję (art. 13). Od decyzji o braku przydatności ze względów bezpieczeństwa można się odwołać do komisji pod przewodnictwem sędziego sądu okręgowego w stanie spoczynku (art. 15).²

Wyrok z 1999 r. w sprawie metod przesłuchań

6 września 1999 r. Sąd Najwyższy Izraela, orzekając jako Wysoki Trybunał Sprawiedliwości, uznał, że Generalna Służba Bezpieczeństwa nie ma uprawnień do stosowania wobec przesłuchiwanych środków fizycznych, takich jak potrząsanie, pozycja „szabach” czy „żabi przysiad”; celowe pozbawianie snu w celu złamania podejrzanego również jest niedopuszczalne.⁴

Sąd stwierdził, że obrona z konieczności może co najwyżej wyłączyć odpowiedzialność karną po fakcie, ale nie jest źródłem uprawnień; jeśli państwo chce dopuścić takie metody, musi uchwalić ustawę. Sędzia Ja’akow Kedmi w zdaniu odrębnym proponował zawieszenie wyroku na rok.⁴

Skala

ISA podaje, że jej pracownicy są rozmieszczeni w całym kraju; wśród funkcji wymienia oficerów prowadzących, śledczych, oficerów operacyjnych, specjalistów SIGINT, analityków i ochronę.¹