Aman (Zarząd Wywiadu Wojskowego, Izrael)

Pochodzenie

Według Israel Security Agency 30 czerwca 1948 r. rozwiązano służbę wywiadowczą Hagany; jedną z trzech gałęzi nowej wspólnoty wywiadowczej była Służba Wywiadu, później Aman. Pozostałe dwie to późniejszy Mosad i ISA.¹

Rola w państwie

Eyal Pascovich (Uniwersytet w Hajfie) w recenzowanym artykule w „Intelligence and National Security” (2014) wskazuje, że w odróżnieniu od wywiadów wojskowych innych demokracji Aman obejmuje większość obszarów wywiadu, w tym sprawy państwowe, a jego dział badań bywa wciągany w spory polityczne, np. o intencje palestyńskie w czasie procesu z Oslo.²

Autor odnotowuje powtarzające się postulaty zakończenia monopolu Amanu na narodową ocenę wywiadowczą i sam proponuje stopniowe wycofanie go z wywiadu w sprawach państwowych, co uzasadnia rozdziałem wojska i polityki w demokracji.²

Komisja Agranata (1973–1974)

Po wojnie Jom Kipur rząd 21 listopada 1973 r. powołał komisję pod przewodnictwem prezesa Sądu Najwyższego Szimona Agranata; członkami byli sędzia Mosze Landau, kontroler państwa Jicchak Nebenzahl oraz byli szefowie sztabu Jigael Jadin i Chaim Laskow.³

W raporcie częściowym z 1 kwietnia 1974 r. komisja stwierdziła, że wywiad wojskowy błędnie ocenił ostrzeżenia o możliwej wojnie, bo „niewolniczo” trzymał się „koncepcji”, według której Egipt zaatakuje tylko po spełnieniu warunków, które jeszcze nie zaistniały. Zaleciła odwołanie szefa wywiadu wojskowego Elego Ze’iry i szefa działu badań Arje Szalewa; odpowiedzialność przypisała też szefowi sztabu Dawidowi Elazarowi.³

2 kwietnia 1974 r. rząd przyjął rezygnację Elazara i zalecenia wobec oficerów; 10 kwietnia premier Golda Meir ogłosiła dymisję, co doprowadziło do upadku rządu. Archiwum Państwowe Izraela publikuje wybrane stenogramy posiedzeń rządu poświęconych raportowi.³