Ivy Bells: podsłuch podmorskiego kabla

Podsłuch na dnie morza

W oficjalnej historii NSA (tom IV „American Cryptology during the Cold War”, odtajniony w 2024 r. po odwołaniu do panelu ISCAP) operacja figuruje jako projekt Ivy Bells: podsłuch podmorskiego kabla. Historia nie opisuje szczegółów technicznych ani miejsca.^1,4

Według mediów i opracowań · brak potwierdzenia w źródłach oficjalnychWedług analityka marynarki Normana Polmara w „Proceedings” Instytutu Marynarki Wojennej USA okręty podwodne US Navy podłączyły się do kabla na dnie morza, a urządzenie podsłuchowe w kapsule umieścił okręt USS „Halibut”. Kabel łączył bazę w Pietropawłowsku na Kamczatce z wybrzeżem Syberii.²

Według mediów i opracowań · brak potwierdzenia w źródłach oficjalnychAgencja AP, omawiając książkę „Blind Man’s Bluff” (1998), pisała, że pomysł podsłuchu kabli prowadzących do radzieckich baz na Morzu Ochockim i Morzu Białym zgłosił kpt. James E. Bradley, a misje wykonywały okręty „Halibut”, „Seawolf” i „Parche”.⁵

Według mediów i opracowań · brak potwierdzenia w źródłach oficjalnychW 1981 r. amerykańskie satelity rozpoznawcze zauważyły radzieckie statki ratownicze zakotwiczone dokładnie nad kapsułą. Według Polmara oznaczało to koniec operacji.²

Ronald Pelton

Ronald Pelton pracował w NSA w latach 1965–1979 w dziedzinie wywiadu łączności i kryptologii. W styczniu 1980 r. postanowił sprzedać Sowietom informacje NSA; w latach 1980–1983 spotykał się z radzieckimi oficerami w ambasadzie w Waszyngtonie i w Wiedniu.⁶

Historia NSA podaje, że w kwietniu 1979 r. Pelton ogłosił upadłość, a w lipcu odszedł z agencji. Za informacje zażądał początkowo 400 tys. dolarów, a dostał 35 tys. rozłożone na pięć lat. Autor historii nazywa go najgroźniejszym kryptologicznym szpiegiem od czasu Williama Weisbanda w latach 40.¹

FBI podaje, że Peltona namierzono dzięki informacjom zbiega z KGB. Historia NSA pisze, że w październiku 1985 r. FBI rozpoznało jego głos na nagraniu – miało nagrania jego telefonów do ambasady radzieckiej z 1980 r. Wspomina też Witalija Jurczenkę, który 4 listopada 1985 r. wrócił do ZSRR, a jego informacje ocenia jako stare.^1,3

24 listopada 1985 r. agenci FBI przesłuchali Peltona w hotelu w Annapolis. Przyznał się do kontaktów z Sowietami i zaznaczył na mapie miejsce podsłuchu kabla – według historii NSA znacznie się pomylił. FBI podaje, że aresztowano go 25 listopada 1985 r.^1,3,6

Proces i wyrok

Ława przysięgłych w Marylandzie uznała Peltona winnym m.in. spisku w celu szpiegostwa, szpiegostwa i nieuprawnionego ujawnienia informacji wywiadu łączności (18 U.S.C. 794 i 798). Proces zaplanowano na 27 maja 1986 r.^1,7

Sąd skazał go na trzy kary dożywocia i dziesięć lat więzienia. Sąd apelacyjny 4. okręgu utrzymał wyrok 18 grudnia 1987 r.⁶

W wyroku apelacyjnym i w piśmie Departamentu Sprawiedliwości projekt nie jest nazwany – mowa o „projekcie A” i o tajnym projekcie, o który Sowieci później Peltona wypytywali.^6,7

Prasa i tajemnica

Według historii NSA nazwę „Ivy Bells” reporter usłyszał na sali sądowej, gdy wypowiedział ją obrońca. Bob Woodward z „Washington Post” śledził sprawę od lat; 5 grudnia 1985 r. redaktor naczelny Benjamin Bradlee po spotkaniu z przedstawicielami rządu zgodził się wstrzymać publikację.¹

W maju 1986 r. dyrektor CIA William Casey protestował u Bradlee’ego przeciw kolejnemu artykułowi, a prezydent Reagan poprosił gazetę o usunięcie fragmentów. Gdy NBC nadała ogólny materiał o Ivy Bells, Casey zapowiedział, że rozważa wniosek o ściganie; „Post” opublikował tekst bez szczegółów.¹