Klaus Fuchs

Uchodźca i naukowiec

Urodził się 29 grudnia 1911 r. w Rüsselsheim; studiował m.in. w Lipsku. Doktorat z fizyki uzyskał w Bristolu, a stopień doktora nauk w Edynburgu.³

Na początku lat 30. był w Niemczech antynazistowskim działaczem i komunistą. W 1933 r. uciekł do Wielkiej Brytanii. Po wybuchu wojny internowano go na wyspie Man, a potem wywieziono do Kanady.^1,2

Bomba atomowa

W 1941 r. wrócił do Edynburga i – zwerbowany przez Rudolfa Peierlsa – zaczął pracę w brytyjskim programie broni jądrowej Tube Alloys. Już wtedy przekazywał informacje Związkowi Radzieckiemu.^1,3

W 1943 r. wyjechał do USA z zespołem brytyjskim, a w sierpniu 1944 r. trafił do Los Alamos, do wydziału fizyki teoretycznej kierowanego przez Hansa Bethego. Przekazywał radzieckim oficerom prowadzącym szczegółowe informacje o konstrukcji broni atomowej; z kurierem spotykał się w Santa Fe.^1,3,4

W 1946 r. wrócił do Wielkiej Brytanii i objął stanowisko w ośrodku badań energii atomowej w Harwell w hrabstwie Oxford.¹

Wykrycie i proces

Zdemaskowały go w dużej mierze odszyfrowane depesze Venony, w tym dotyczące jego spotkań z kurierem Harrym Goldem. W 1949 r. krąg podejrzanych zawężono do niego i Rudolfa Peierlsa.^1,4

William „Jim” Skardon z MI5, dawny funkcjonariusz Special Branch, przez kilka miesięcy zdobywał jego zaufanie i w grudniu 1949 r. postawił mu zarzuty. W styczniu 1950 r. Fuchs przyznał się do wszystkiego; jego odręczne zeznanie z więzienia z lutego 1950 r. jest w aktach KV 2/1252.^1,4,5

Aresztowany w lutym 1950 r., w krótkim procesie przyznał się do naruszenia ustawy o tajemnicy państwowej (Official Secrets Act) i w marcu 1950 r. dostał najwyższą możliwą karę – 14 lat więzienia. Jego zeznania doprowadziły FBI do Harry’ego Golda, a przez niego do Davida Greenglassa.^1,3,4

W NRD

Po dziewięciu latach wyszedł na wolność i wyjechał do NRD, gdzie został cenionym fizykiem i kierownikiem naukowym. Zmarł 28 stycznia 1988 r. w Berlinie Wschodnim.^1,3

Departament Energii USA zalicza go do najcenniejszych radzieckich szpiegów, których nie wykryto w czasie wojny. Ocenia też, że radzieckie szpiegostwo wymierzone w Projekt Manhattan przyspieszyło budowę radzieckiej bomby prawdopodobnie o co najmniej 12–18 miesięcy.⁴