„Operacja Mincemeat” (2021)

Dzieło

Film wyreżyserował John Madden według scenariusza Michelle Ashford; wyprodukowała go See-Saw Films. Opowiada o oficerach wywiadu Ewenie Montagu i Charlesie Cholmondeleyu, którzy planują podrzucić u wybrzeży Hiszpanii zwłoki z fałszywymi dokumentami.¹

Według Commonwealth War Graves Commission film oparto na książce historyka Bena Macintyre’a; Colin Firth gra Montagu, a Matthew Macfadyen – Cholmondeleya. Na ekrany wszedł w 2022 r.^2,4

Prawdziwa sprawa

Plan opracowali Ewen Montagu z wywiadu marynarki i Charles Cholmondeley z RAF, a premier Winston Churchill go zatwierdził. Ciało Glyndwra Michaela, który zmarł w Londynie w styczniu 1943 r., ubrano w mundur „majora Williama Martina” z Royal Marines (zob. operacja „Mincemeat”).^2,3

30 kwietnia 1943 r. okręt podwodny HMS Seraph wypuścił zwłoki w morze u wybrzeży Hiszpanii. Dokumenty potajemnie sfotografowano, a kopie trafiły do niemieckiego wywiadu. Niemcy podwoili liczbę żołnierzy na Sardynii i przerzucili dodatkowe dywizje do Grecji i na Bałkany; lądowanie na Sycylii 9 lipca 1943 r. zaskoczyło obrońców.^2,3

Co się zgadza

Narodowe Muzeum II Wojny Światowej w Nowym Orleanie przypomina, że pomysł podobnej mistyfikacji pojawił się już na początku wojny w tzw. memorandum o pstrągu kontradm. Johna Godfreya, szefa wywiadu marynarki; jego autorem był najpewniej Ian Fleming, późniejszy twórca Jamesa Bonda.⁴

Według mediów i opracowań · brak potwierdzenia w źródłach oficjalnychMacintyre w tekście dla „The Times” przypomina, że ciało zdobyto przy pomocy koronera dzielnicy St Pancras Bentleya Purchase’a. O ekranizacji pisze, że przebieg zdarzeń jest tak niezwykły, iż sam czasem nie dowierza, że to fakty.⁵

Czego wcześniej nie mówiono

Wiele szczegółów operacji długo pozostawało tajnych i nie trafiło ani do książki Montagu „The Man Who Never Was” (1953), ani do filmu z 1956 r. Muzeum zwraca uwagę, że kryptolodzy z Bletchley Park czytali niemieckie depesze o przerzucaniu wojsk z Włoch do Grecji, a prawdziwą tożsamość „majora Martina” ujawniono dopiero w 1997 r., gdy CWGC dodała nazwisko Glyndwra Michaela na grobie w Huelvie.^2,4

Według mediów i opracowań · brak potwierdzenia w źródłach oficjalnychMacintyre pisze, że relacja Montagu była po części myląca i ukrywała kluczową rolę przechwyconych depesz; film z 1956 r. dodał całkowicie zmyślony wątek szpiega IRA.⁵

Co pozostaje do oceny widza

Według mediów i opracowań · brak potwierdzenia w źródłach oficjalnychEmocjonalnym rdzeniem nowego filmu jest – jak pisze Macintyre – relacja Montagu z Jean Leslie. Macintyre nie rozstrzyga w tym tekście, na ile filmowy wątek uczuciowy odpowiada faktom, a dokumenty, na które się powołujemy, go nie opisują.^5,6