Międzywojnie
Departament Bezpieczeństwa Państwa powstał 11 sierpnia 1919 r., w czasie łotewskiej wojny o niepodległość, jako pierwszy cywilny kontrwywiad i służba bezpieczeństwa wewnętrznego Łotwy. Kierował nim Jānis Liģeris-Liggers. Już 1 listopada 1919 r. departament rozwiązano, a jego zadania przejął 5. (polityczny) wydział policji kryminalnej w Rydze.1,2
1 października 1920 r. utworzono Departament Bezpieczeństwa Politycznego, który przejął też część zadań rozwiązanego wywiadu wojskowego. W 1924 r. przemianowano go na Departament Polityczny, a w lipcu 1939 r. połączono z zarządem policji kryminalnej w Departament Policji Bezpieczeństwa.1
Po sowieckiej okupacji w 1940 r. NKWD aresztowało funkcjonariuszy służby. Zginęło ponad 90% z nich; szef służby Jānis Fridrihsons został aresztowany 18 lipca 1940 r.1
Odtworzenie i zmiany kompetencji
Służbę odtworzono 4 listopada 1991 r. jako Departament Informacji Ministerstwa Spraw Wewnętrznych. 15 lutego 1993 r. połączono go ze służbą ochrony dostojników w Departament Ochrony Suwerenności Gospodarczej Państwa, a po uchwaleniu w 1994 r. ustawy o instytucjach bezpieczeństwa państwa – 27 grudnia 1994 r. – przekształcono w Policję Bezpieczeństwa.1
W 2000 r. Policja Bezpieczeństwa oddała wywiad zagraniczny Biuru Ochrony Konstytucji (SAB), a w 2003 r. także część zadań kontrwywiadowczych. Sprawy korupcji przejęło utworzone w 2002 r. Biuro Zapobiegania i Zwalczania Korupcji. W 2005 r. przy Policji Bezpieczeństwa powstało Centrum Antyterrorystyczne, które koordynuje działania różnych instytucji przeciw terroryzmowi.1
1 stycznia 2019 r. Policję Bezpieczeństwa przemianowano na Służbę Bezpieczeństwa Państwa. VDD tłumaczy, że nowa nazwa lepiej oddaje jej rolę w bezpieczeństwie narodowym, odpowiada praktyce międzynarodowej, nie myli się z policją i nawiązuje do departamentu z 1919 r.1
Miejsce w systemie
Podstawą działania łotewskich instytucji bezpieczeństwa są Konstytucja, ustawa o bezpieczeństwie narodowym, ustawa o instytucjach bezpieczeństwa państwa i ustawa o czynnościach operacyjnych. Obok VDD działają dwie inne służby: Biuro Ochrony Konstytucji (SAB) i wojskowa Służba Wywiadu i Bezpieczeństwa (MIDD); VDD w raportach rocznych podkreśla ścisłą współpracę z obiema.3,4
Łotewski system jest więc podobny do estońskiego, gdzie kontrwywiad prowadzi KAPO, a wywiad zagraniczny osobna służba – Välisluureamet.3,5
Raport za 2025 r. i sprawy z 2026 r.
Raport roczny za 2025 r. VDD opublikowała 9 lutego 2026 r. Obejmuje kontrwywiad, ochronę tajemnicy państwowej i porządku konstytucyjnego, bezpieczeństwo przestrzeni informacyjnej i gospodarki, zwalczanie terroryzmu, postępowania przygotowawcze i ochronę najważniejszych osób w państwie.6,7
Rosja pozostaje dla Łotwy zagrożeniem egzystencjalnym. Do sabotażu wykorzystuje przestępców, a Chiny werbują naukowców z myślą o długofalowych wpływach. VDD przewiduje, że w 2026 r. agresywność Rosji wobec Łotwy pozostanie wysoka i może rosnąć, a rosyjskie służby będą rozwijać wrogie działania. Poziom zagrożenia terrorystycznego VDD określa jako niski.7,8,9,10
28 czerwca 2026 r. VDD razem z wojskową MIDD zatrzymała parę podejrzaną o zbieranie dla Rosji informacji o łotewskim sektorze obronnym. 9 września 2026 r., po ultimatum prokremlowskiej grupy, wszczęła sprawę karną o groźby zamachów terrorystycznych na łotewskie firmy dostarczające uzbrojenie.7
Źródła
- Valsts drošības dienests (VDD), History
- Valsts drošības dienests (VDD), VDD Celebrates Its 100th Anniversary (komunikat)
- Saeima (likumi.lv, oficjalne tłumaczenie angielskie), Law on State Security Institutions (ustawa o instytucjach bezpieczeństwa państwa)
- Valsts drošības dienests (VDD), Annual Report 2022 (kwiecień 2023)
- Välisluureamet (Estońska Służba Wywiadu Zagranicznego), Strona główna: historia, nadzór, zadania, raport jawny 2026
- Valsts drošības dienests (VDD), VDD publishes its Annual Report on the identified threats and implemented countermeasures
- Valsts drošības dienests (VDD), Strona główna: poziom zagrożenia terrorystycznego, komunikaty 2026
- Valsts drošības dienests (VDD), Annual Report on the activities of VDD in 2025 (February 2026)
- Odessa Journal (za LSM), Latvian intelligence: Russia turns to criminals, China to scholars
- LSM.lv, Drošības dienests: Krievijas agresivitāte pret Latviju šogad varētu pieaugt (02.02.2026)
Sprawdzono: 19 listopada 2026