Pierwsza służba nowego systemu
Ustawa z 1984 r. przewidziała w Portugalii trzy służby informacyjne, ale przez ponad dekadę działała tylko jedna – SIS. Jej ustawę ustrojową ogłoszono 4 lipca 1985 r., a w lutym 1986 r. rozpoczęła pracę. Początkowo była służbą publiczną z siedzibą w Lizbonie, z autonomią administracyjną i finansową, podległą ministrowi spraw wewnętrznych.3,4
Z czasem SIS otworzyła delegatury poza stolicą: w Porto oraz na Azorach i Maderze (1989), a w 1997 r. także w Faro.5
Od reformy z 2004 r. SIS – podobnie jak wywiad zagraniczny SIED – podlega bezpośrednio premierowi, a pracą obu służb kieruje sekretarz generalny SIRP.3
Czym się zajmuje
Ustawa nr 9/2007 czyni SIS jedynym organem wytwarzającym informacje służące bezpieczeństwu wewnętrznemu i zapobieganiu sabotażowi, terroryzmowi, szpiegostwu oraz działaniom, które mogłyby zmienić lub zniszczyć konstytucyjny ustrój państwa.1,2
W walce z terroryzmem SIS stara się przede wszystkim nie dopuścić, by Portugalia służyła organizacjom terrorystycznym jako zaplecze logistyczne, miejsce schronienia lub tranzytu.6
Kierownictwo służby ostrzega, że Portugalia jest zarówno terenem działań obcych wywiadów, jak i celem szpiegostwa wymierzonego w jej politykę zagraniczną.7
Sprawa Carvalhão Gila
Funkcjonariusz SIS Frederico Carvalhão Gil został zatrzymany w Rzymie podczas spotkania z oficerem rosyjskiego wywiadu, któremu przekazywał dokumenty dotyczące NATO i UE; następnie wydano go Portugalii. Według śledztwa rosyjski wywiad zagraniczny (SVR) zwerbował go najpóźniej w 2011 r. Sąd Karny w Lizbonie uznał go winnym szpiegostwa, naruszenia tajemnicy państwowej i korupcji i skazał na łączną karę 7 lat i 4 miesięcy więzienia.8,9,10
Źródła
- SIS (Portugalia), Ameaças
- Diário da República, Lei n.º 9/2007, de 19 de fevereiro – ustrój sekretarza generalnego SIRP, SIED i SIS (po portugalsku)
- Sekretarz Generalny SIRP (wykład w Instytucie Obrony Narodowej, 28 marca 2012), Informações estratégicas e segurança (po portugalsku)
- Diário da República, Decreto-Lei n.º 225/85 – orgânica do SIS
- Diário da República, Portaria n.º 1175/97 – delegatura SIS w Faro
- SIS (Portugalia), Contra-terrorismo
- SIRP, Intervenção do diretor do SIS (2025, PDF)
- Diário de Notícias, Flagrante em Roma foi fulcral na condenação do ex-espião do SIS
- Diário de Notícias, Agente do SIS condenado a sete anos de prisão por espionagem
- RTP, Frederico Carvalhão Gil condenado a sete anos e quatro meses de prisão por espionagem
- Diário da República, Lei n.º 30/84, de 5 de setembro – Lei-Quadro do SIRP
Sprawdzono: 19 listopada 2026