Od Allmänna säkerhetstjänsten do RPS/Säk
Według ekspertyzy szwedzkiej Komisji ds. Służby Bezpieczeństwa (SOU 2002:89) organizację Allmänna säkerhetstjänsten, czyli Ogólnej Służby Bezpieczeństwa, ukształtowało tajne rozporządzenie rządu z 10 czerwca 1938 r. Od 1 listopada 1945 r. obowiązki szefa bezpieczeństwa przejął szef biura dochodzeniowego.4
Policja w Szwecji stała się państwowa 1 stycznia 1965 r. Od tego czasu do 1989 r. za ochronę bezpieczeństwa królestwa odpowiadał wydział bezpieczeństwa Rikspolisstyrelsen, Krajowego Zarządu Policji (RPS/Säk).2,4
Säkerhetspolisen
Säkerhetspolisen w obecnej formie powstała 1 października 1989 r. Tego dnia podzielono ją na cztery główne jednostki; w tym samym roku utworzono stanowisko szefa Säpo i zmieniono nazwę urzędu.2,4
Komitet ds. organizacji policji ocenił w 2012 r., że Säpo powinna zostać przekształcona w odrębny urząd policyjny. 27 maja 2014 r. Riksdag przyjął reformę (prop. 2013/14:110): dotychczasowe organy policji połączono 1 stycznia 2015 r. w Polismyndigheten, a jednocześnie Säpo miała stać się samodzielnym urzędem.2,3
Zadania
Säpo jest krajową służbą bezpieczeństwa, która ma zapobiegać zagrożeniom dla bezpieczeństwa Szwecji i jej demokracji. W kontrwywiadzie zapobiega i wykrywa szpiegostwo oraz inną nielegalną działalność wywiadowczą; zapobiega przestępstwom terrorystycznym i przestępstwom, które mają podważyć podstawowe funkcje demokratycznych rządów. Prowadzi długofalową ochronę bezpieczeństwa i odpowiada za ochronę członków szwedzkiego rządu.1
Säpo podlega rządowi i kieruje nią szef Służby Bezpieczeństwa. Wśród krajowych partnerów wymienia m.in. Försvarets radioanstalt (FRA) i wojskową służbę wywiadu i bezpieczeństwa MUST. W raporcie za 2022 r. napisała, że największe zagrożenie stwarzają nie tylko Rosja, ale też Chiny i Iran.1
Nadzór
Säkerhets- och integritetsskyddsnämnden (SIN), Komisja ds. Bezpieczeństwa i Ochrony Integralności, powstała 1 stycznia 2008 r. jako samodzielny urząd, który ma chronić praworządność i prywatność w ściganiu przestępstw. Nadzoruje m.in. Säpo, Polismyndigheten, prokuraturę i służbę celną w zakresie tajnych środków przymusu, kwalifikowanych tożsamości ochronnych i części przetwarzania danych osobowych.5
Ocena sytuacji na lata 2025–2026
W ocenie sytuacji „Säkerhetspolisen 2025–2026”, przedstawionej w marcu 2026 r., Säpo uznaje Rosję, Chiny i Iran za największe zagrożenia dla Szwecji; państwa te coraz częściej współdziałają. Rosja pozostaje największym zagrożeniem, jest bardziej skłonna do ryzyka niż wcześniej i prowadzi bardziej ofensywne ukryte działania wpływu; istnieje też zagrożenie sabotażem wymierzonym w zachodnie wsparcie dla Ukrainy. Chiny są długoterminowym zagrożeniem dla bezpieczeństwa gospodarczego Szwecji.6,7
Poziom zagrożenia terrorystycznego w Szwecji pozostaje podwyższony – 3 w pięciostopniowej skali.8
NCT i poziom zagrożenia
Säkerhetspolisen współtworzy z FRA i MUST Krajowe Centrum Oceny Zagrożenia Terrorystycznego (NCT), którego strategiczna ocena jest podstawą decyzji szefa służby o krajowym poziomie zagrożenia terrorystycznego; od maja 2025 r. to poziom 3 („podwyższony”) w pięciostopniowej skali.9,10
Źródła
- Säkerhetspolisen, The Swedish Security Service 2022 (raport roczny, wersja angielska)
- Rząd Szwecji, Polisorganisationskommittén, En tydligare organisation för Säkerhetspolisen, SOU 2012:77 (28.11.2012)
- Riksdag, Justitieutskottet, En ny organisation för polisen, betänkande 2013/14:JuU23 (decyzja 27.05.2014)
- Säkerhetstjänstkommissionen, Politisk övervakning och personalkontroll 1969–2002, SOU 2002:89 (raport ekspercki)
- Rząd Szwecji, Riksrevisionens rapport om Säkerhets- och integritetsskyddsnämndens tillsyn över brottsbekämpande myndigheter, skr. 2015/16:188 (2.06.2016)
- Säkerhetspolisen, Säkerhetspolisen 2025–2026 (lägesbild)
- SecurityWorldMarket, Sabotage mot master och vattenverk kan inte kopplas till främmande makt (21.03.2026)
- Säkerhetspolisen (via TT), Säkerhetsarbetet i fokus
- Rząd Szwecji, Uppföljning av den nationella strategin mot våldsbejakande extremism och terrorism (skr. 2025/26:291)
- Säkerhetspolisen, NCT – National Centre for Terrorist Threat Assessment (poziom zagrożenia)
Sprawdzono: 19 listopada 2026