Poprzednicy
Według rządowego raportu SOU 2025:78 w pierwszych dekadach zimnej wojny w Szwecji działały m.in. funkcja wywiadowcza w sztabie obrony i jednostka znana jako T-kontoret lub IB, a wywiad sygnałowy prowadziła Försvarets radioanstalt (FRA). Raport SOU 1999:37 opisuje IB jako „szczególne biuro” sztabu obrony i poprzednika kolejnych jednostek pozyskiwania specjalnego (GBU, SSI, KSI).1,3
W 1994 r. zreorganizowano Högkvarteret, dowództwo Sił Zbrojnych, i wtedy utworzono MUST.1
Zadania
MUST jest szwedzką cywilną i wojskową służbą wywiadu oraz wojskową służbą bezpieczeństwa. Wspiera szwedzką politykę zagraniczną, obronną i bezpieczeństwa, rozpoznając zagrożenia zewnętrzne, a także zapobiega, wykrywa i przeciwdziała zagrożeniom dla Sił Zbrojnych. Służba bezpieczeństwa obejmuje wywiad bezpieczeństwa, ochronę bezpieczeństwa i ochronę łączności.4
Raport SOU 1999:37 opisywał MUST jako jednostkę w dowództwie odpowiedzialną za ukierunkowanie, koordynację, zbieranie, opracowanie i przekazywanie informacji; w jej skład wchodził KSI (Kontoret för särskild inhämtning). FRA to według tego raportu cywilny urząd, który wraz z Siłami Zbrojnymi odpowiada przede wszystkim za szwedzki wywiad wojskowy, zdobywając informacje przez nasłuch.3
Prawo i nadzór
MUST działa w ramach Sił Zbrojnych i jest ukierunkowywana przez rząd oraz naczelnego dowódcę (ÖB), któremu szef MUST podlega bezpośrednio. Działalność wywiadowczą obrony reguluje ustawa (försvarsunderrättelselagen) i rozporządzenie 2000:131; stale kontrolują ją niezależne organy. Szef MUST odpowiada też za przestrzeganie w Siłach Zbrojnych ustawy o ochronie bezpieczeństwa.2
Raport SOU 1999:37 po raz pierwszy doprowadził do konkretnej regulacji ustawowej tego, co nazwano działalnością wywiadowczą obrony. Osobny organ kontroli, Statens inspektion för försvarsunderrättelseverksamheten (Siun), powołano przy ustawie o nasłuchu sygnałów z 2008 r.1
Propozycja reformy (2025)
Rządowa komisja w raporcie SOU 2025:78 (czerwiec 2025) zaproponowała podział wywiadu na dwie części: nowy cywilny wywiad zagraniczny podległy rządowi, kierowany przez krajowego szefa wywiadu, i wojskową służbę wywiadu i bezpieczeństwa w Siłach Zbrojnych. Nowy urząd miałby zacząć działać w styczniu 2027 r. To propozycja komisji, nie obowiązujące prawo.1
Relacje z innymi służbami
Kontrwywiadem cywilnym i ochroną demokracji zajmuje się Säpo, która wymienia MUST i FRA wśród krajowych partnerów.5
Przegląd za 2025 r.
Przegląd roczny za 2025 r. MUST przedstawiła 17 lutego 2026 r. Opisuje w nim „poważne i konkretne” zagrożenie dla NATO i Szwecji ze strony Rosji: już teraz istnieje ryzyko ograniczonego ataku zbrojnego w bliskim sąsiedztwie Szwecji; w perspektywie 3–5 lat Rosja będzie zdolna do ataku w celu pokonania większych jednostek, zajęcia ograniczonych obszarów lub blokady morskiej, a w perspektywie 5–10 lat – do opanowania dużych obszarów lądowych. Próg użycia siły i metod hybrydowych jest niski, a ryzyko sabotażu wymierzonego zwłaszcza we wsparcie dla Ukrainy rośnie.4,6
Reforma: nowa cywilna służba wywiadu (2027)
Po raporcie SOU 2025:78 rząd postanowił utworzyć odrębną cywilną służbę wywiadu zagranicznego – Sveriges utrikes underrättelsetjänst (Und). Projekt ustawy (prop. 2025/26:290) rząd przyjął 18 czerwca 2026 r., a nowa instytucja ma zacząć działać 1 stycznia 2027 r. Przejmie od Sił Zbrojnych część wywiadu zagranicznego, m.in. analizę polityki bezpieczeństwa, współpracę z partnerskimi służbami, zbieranie informacji na potrzeby krajowe i z otwartych źródeł oraz biuro specjalnego pozyskiwania informacji (KSI). MUST pozostanie wojskową służbą wywiadu i bezpieczeństwa w Siłach Zbrojnych, a kontrolę nad obiema służbami będzie sprawować Siun.7,8
Źródła
- Rząd Szwecji, Underrättelseutredningen, En reformerad underrättelseverksamhet, SOU 2025:78 (czerwiec 2025)
- Försvarsmakten, MUST, Årsöversikt 2023 MUST
- Rząd Szwecji, Underrättelsekommittén, Underrättelsetjänsten – en översyn, SOU 1999:37 (marzec 1999)
- Försvarsmakten (MUST), MUST Annual Report 2025
- Säkerhetspolisen, The Swedish Security Service 2022 (raport roczny, wersja angielska)
- SVT Nyheter, Must: Allvarligt och konkret ryskt hot mot Nato och Sverige (17.02.2026)
- Sveriges riksdag, Utrikesutskottets betänkande 2025/26:UU24 Sveriges utrikes underrättelsetjänst
- Regeringen (Sveriges riksdag), Dir. 2025:92 Inrättande av en civil utrikesunderrättelsetjänst
Sprawdzono: 19 listopada 2026