HUR (wywiad wojskowy Ukrainy, Defence Intelligence of Ukraine)

Powstanie

Według strony HUR w lutym 1992 r. zaczęto tworzyć Zarząd Wywiadu Sztabu Generalnego Sił Zbrojnych Ukrainy, a dekretem prezydenta z 7 września 1992 r. powołano Zarząd Strategicznego Wywiadu Wojskowego Ministerstwa Obrony; pierwszy podlegał szefowi Sztabu Generalnego, drugi – ministrowi obrony.¹

Dekret z 6 lipca 1993 r. zapoczątkował połączenie obu struktur w Główny Zarząd Wywiadu Wojskowego Ministerstwa Obrony; dekretem z 14 kwietnia 1994 r. zmieniono nazwę na obecną (po angielsku Defence Intelligence of Ukraine). 22 marca 2001 r. Rada Najwyższa uchwaliła ustawę o organach wywiadu, która nadała mu status specjalnego organu państwowego.¹

Ustawa „O wywiadzie” (2020)

Rada Najwyższa uchwaliła ustawę „O wywiadzie” 17 września 2020 r.; prezydent Wołodymyr Zełenski podpisał ją 21 października 2020 r. Według Rady ustawa określa prawne i organizacyjne zasady wywiadu, status i gwarancje socjalne funkcjonariuszy oraz tryb kontroli nad wywiadem.^3,4

Art. 5 wymienia trzy organy wywiadu: Służbę Wywiadu Zagranicznego Ukrainy, organ wywiadu Ministerstwa Obrony i organ wywiadu Państwowej Służby Straży Granicznej. Innym podmiotom prowadzenia działalności wywiadowczej zakazano, z wyjątkami przewidzianymi dla członków wspólnoty wywiadowczej; regulamin organu wywiadu zatwierdza prezydent.²

Według Rady ustawa włącza też SBU do wspólnoty wywiadowczej, aby koordynować działania i zapobiegać sporom kompetencyjnym.³

Kontrola cywilna

Wśród podstaw prawnych HUR wymienia m.in. ustawę z 19 czerwca 2003 r. nr 975-IV o demokratycznej cywilnej kontroli nad organizacją wojskową i organami ochrony prawa oraz dekret prezydenta z 18 lutego 2004 r. nr 206/2004 o wzmocnieniu cywilnego nadzoru nad organami ochrony prawa i wywiadu.⁵