Powstanie
15 stycznia 1930 r. Referat Radiowywiadu Oddziału II objął Gwido Langer, który wcześniej służył w armii austro-węgierskiej. W połowie 1931 r. z połączenia Referatu Radiowywiadu i Referatu Szyfrów Własnych powstało Biuro Szyfrów. Langer kierował nim do kampanii wrześniowej.1
Struktura i ludzie
Szyframi niemieckimi zajmował się referat BS-4, którym kierował Maksymilian Ciężki, w czasie Powstania Wielkopolskiego oficer łączności na stacji radiowej Cytadeli poznańskiej. W BS-4 pracowali od września 1932 r. Marian Rejewski, Jerzy Różycki i Henryk Zygalski.1,2,4
W Poznaniu, przy ul. św. Marcin, działała ekspozytura Biura Szyfrów o charakterze doświadczalno-szkoleniowym, w której zatrudniono absolwentów kursu kryptologii. Zlikwidowano ją 1 września 1932 r.1,5
Wrzesień 1939 i później
Archiwum Biura Szyfrów zostało w dużej części zniszczone podczas ewakuacji we wrześniu 1939 r. Kryptolodzy przedostali się przez Rumunię do Francji i pracowali dalej w ośrodkach „P.C. Bruno” i „P.C. Cadix”. Ciężki kierował później placówką Cadix w Algierze.1,2,4
Źródła
- Grzegorz Łukomski, Poznańskie początki „Enigmy”, „Mars. Problematyka i Historia Wojskowości” t. 10, Warszawa–Londyn 2001 (przedruk: Uniwersytet im. Adama Mickiewicza)
- Agencja Wywiadu, To oni złamali Enigmę
- Imperial War Museums, War Memorials Register, Bletchley Park Polish Memorial (nr 66362)
- Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Marian Rejewski – w służbie polskiej kryptologii (Wydawnictwo ABW, Wiązowna 2022, ISBN 978-83-964225-4-5)
- dzieje.pl (PAP i Muzeum Historii Polski), P. Bojarski, kierownik Centrum Szyfrów Enigma: tu, gdzie jesteśmy, pracowali kryptolodzy Różycki, Zygalski i Rejewski
Sprawdzono: 3 listopada 2026