ASIS (Australian Secret Intelligence Service)

Historia

ASIS powstała w 1952 r. w resorcie obrony jako służba zbierająca wywiad zagraniczny, głównie w regionie Azji i Pacyfiku; w 1954 r. przeszła pod nadzór ministra, którego urząd odpowiada dziś ministrowi spraw zagranicznych. Jej istnienie przez ponad 20 lat utrzymywano w tajemnicy; w parlamencie wspomniano o niej po raz pierwszy w 1975 r.¹

Według przeglądu rządowego z 2011 r. ASIS utworzono decyzją wykonawczą 13 maja 1952 r., a 25 października 1977 r. premier Malcolm Fraser ogłosił jej istnienie i zadania, zgodnie z zaleceniem pierwszej Królewskiej Komisji Hope’a. Do 2001 r. działała na podstawie dyrektywy rządowej.²

W 1995 r. komisja śledcza zaleciła ramy ustawowe dla ASIS; ustawa z 2001 r. po raz pierwszy jawnie określiła jej zadania i granice. W 2017 r. niezależny przegląd wspólnoty wywiadowczej przeprowadzili Michael L’Estrange i Stephen Merchant.¹

Zadania i granice w ustawie

ASIS zbiera informacje o osobach i organizacjach poza Australią i je przekazuje, wspiera siły zbrojne w operacjach, prowadzi kontrwywiad i współpracuje ze służbami zagranicznymi; inne działania wymagają pisemnego polecenia ministra, zgłaszanego komisji parlamentarnej (art. 6 ust. 1). Według ASIS jej podstawową rolą jest zdobywanie tajnych informacji ze źródeł osobowych za granicą (HUMINT).^1,3

Pracownicy i agenci ASIS nie mogą planować ani prowadzić działań paramilitarnych, przemocy wobec osób ani użycia broni, z wąskimi wyjątkami określonymi w załącznikach (art. 6 ust. 4–5A). Służby mogą działać tylko w interesie bezpieczeństwa narodowego, stosunków zagranicznych lub dobrobytu gospodarczego, nie wykonują funkcji policyjnych (art. 11). Minister wydaje jawne zasady ochrony prywatności Australijczyków (art. 15).³

Nadzór

Minister nadzoruje ASIS przez zgody i upoważnienia wymagane ustawą przed niektórymi działaniami. Komisja parlamentarna PJCIS bada administrację i wydatki, ale nie konkretne operacje, źródła ani metody (zob. ASIO).^2,3