ASIO (Australian Security Intelligence Organisation)

Powstanie

Według Archiwum Narodowego Australii ASIO utworzono 16 marca 1949 r. Przeglądowy raport rządowy z 2011 r. podaje, że powstała na podstawie dyrektywy premiera dla pierwszego dyrektora generalnego, sędziego G. S. Reeda, a ustawa z 1956 r. dała jej podstawę ustawową.^1,2

Sprawa Pietrowa

3 kwietnia 1954 r. do Australii zbiegł radziecki dyplomata Władimir Pietrow; jego żona Jewdokia dołączyła 20 kwietnia, gdy policja uwolniła ją od radzieckich kurierów na lotnisku w Darwin. 13 kwietnia premier Menzies powołał Królewską Komisję ds. Szpiegostwa.³

Komisja obradowała 126 dni i przesłuchała 119 świadków. W raporcie końcowym (22 sierpnia 1955 r.) uznała dokumenty Pietrowów za autentyczne, a ambasadę ZSRR w Canberze za wykorzystywaną do szpiegostwa od 1943 r.; nikogo nie zaleciła oskarżyć.³

Ustawa z 1979 r.

Ustawa definiuje „bezpieczeństwo” jako ochronę Związku, stanów i terytoriów przed szpiegostwem, sabotażem, przemocą motywowaną politycznie, podżeganiem do przemocy między społecznościami, atakami na system obronny i obcą ingerencją, a także ochronę integralności granic (art. 4). ASIO podlega dyrektorowi generalnemu, a ten wytycznym ministra, który nie może jednak zmienić oceny zawartej w opinii organizacji (art. 8).⁴

Do zadań należy m.in. zdobywanie, zestawianie i ocena informacji o znaczeniu dla bezpieczeństwa, oceny bezpieczeństwa i postępowania sprawdzające, doradztwo w ochronie oraz zdobywanie w Australii wywiadu zagranicznego (art. 17). Ustawa nie ogranicza prawa do legalnego rzecznictwa, protestu i sprzeciwu (art. 17A). Nakazy przeszukania wydaje prokurator generalny na wniosek dyrektora generalnego, zwykle na maksymalnie 90 dni (art. 25).⁴

Nadzór parlamentarny

Parlamentarna Komisja ds. Wywiadu i Bezpieczeństwa (13 członków obu izb, z większością rządową) bada administrację i wydatki m.in. ASIO i ASIS, ale nie może badać priorytetów wywiadowczych, źródeł, metod ani konkretnych operacji; może prosić Inspektora Generalnego ds. Wywiadu i Bezpieczeństwa o zbadanie legalności działań (art. 28–29 ustawy o służbach wywiadowczych z 2001 r.).⁵