Odrodzenie wywiadu wojskowego
1 czerwca 1990 r. w Departamencie Obrony Kraju utworzono Jednostkę Wywiadu – siedmiu oficerów, którzy obserwowali jednostki Armii Radzieckiej na Litwie. Po przekształceniu departamentu w ministerstwo (październik 1991) powstała Służba Informacyjna, a w grudniu 1991 r. kontrwywiadowcza Służba Immunitetu.1
8 stycznia 1993 r. służby przekształcono w departamenty wywiadu i kontrwywiadu, które po kilku miesiącach połączono. 1 maja 1994 r., nawiązując do tradycji międzywojennej, przyjęto nazwę 2 Departament przy MON, a 22 lipca 1997 r. – obecną.1
Prawo, zadania, współpraca
Ustawa o wywiadzie z 17 lipca 2000 r. uznała departament za służbę wywiadowczą, a nowelizacja w mocy od 1 stycznia 2013 r. na nowo określiła system wywiadu, status funkcjonariuszy i mechanizmy kontroli. AOTD podlega bezpośrednio ministrowi obrony narodowej i od niego otrzymuje zadania.1,2
Zadaniem AOTD jest zbieranie i ocena informacji o zamiarach, możliwościach i działaniach przeciwnika oraz o terenie wokół Litwy. Od 2004 r. ściśle współpracuje ze wspólnotą wywiadowczą NATO i UE, a od 2016 r. razem z cywilnym VSD publikuje jawną ocenę zagrożeń dla bezpieczeństwa narodowego.1
Ocena zagrożeń 2026
6 marca 2026 r. AOTD i Departament Bezpieczeństwa Państwa (VSD) przedstawiły wspólną Krajową ocenę zagrożeń 2026 (dane do 6 lutego 2026 r.). W najbliższym czasie bezpośrednie konwencjonalne zagrożenie wojskowe dla Litwy oceniono jako niskie, ale Rosja odbudowuje siły. Jeśli w Ukrainie dojdzie do czasowego zawieszenia broni, Rosja mogłaby być gotowa do ograniczonego konfliktu w regionie w ciągu 3–5 lat; jeśli wojna będzie trwała – w ciągu 6–10 lat. W razie traktatu pokojowego i zniesienia sankcji czas ten skróciłby się do 1–2 lat dla konfliktu ograniczonego i 6–10 lat dla wojny na dużą skalę.3,4
W obwodzie królewieckim brygada piechoty morskiej jest przekształcana w dywizję, choć zgrupowanie pozostaje czasowo osłabione wysłaniem żołnierzy i sprzętu na front. Raport opisuje też kilkadziesiąt udaremnionych w ciągu trzech lat operacji sabotażowych GRU w Europie oraz wykorzystywanie spółek zarejestrowanych na Litwie do obchodzenia sankcji.3,5
Źródła
- Ministerstwo Obrony Narodowej Litwy (kam.lt), Historia Drugiego Departamentu Służb Operacyjnych (strona angielska)
- Ministerstwo Obrony Narodowej Litwy (kam.lt), Second Investigation Department under the Ministry of National Defence
- Ministerstwo Obrony Krajowej Litwy (kam.lt), National Threat Assessment 2026
- The Baltic Times, Lithuanian intelligence warns Russia could target Baltic region within years
- LRT English, Lithuanian intelligence: National Threat Assessment 2026
Sprawdzono: 19 listopada 2026