SPYOPS.PL

SpyOps.pl › Leksykon › Operacje › Operacja „Paperclip”

Operacja● Potwierdzone

Operacja „Paperclip”

Paperclip to kryptonim powojennego programu USA, który sprowadził do Ameryki ponad 1500 niemieckich i innych zagranicznych naukowców, techników i inżynierów, m.in. zespół rakietowy Wernhera von Brauna. Program prowadziła Wspólna Agencja Celów Wywiadowczych (JIOA). Budzi kontrowersje, bo rakiety V-2, nad którymi pracował zespół von Brauna, produkowano w zakładzie pracy przymusowej.1,2,3

Od „Overcast” do „Paperclip”

Według amerykańskiego Archiwum Narodowego (NARA) JIOA utworzono w 1945 r. jako podkomitet Połączonego Komitetu Wywiadu przy Kolegium Szefów Sztabów. Agencja odpowiadała bezpośrednio za program zagranicznych naukowców, najpierw pod kryptonimem „Overcast”, potem „Paperclip”: kompletowała akta, utrzymywała łączność z wywiadem brytyjskim i opracowywała raporty o niemieckiej nauce i przemyśle.1

Według mediów i opracowań · brak potwierdzenia w źródłach oficjalnychEncyclopaedia Britannica podaje, że prezydent Harry Truman zatwierdził 3 września 1946 r. dyrektywę SWNCC 257/22, a zgodnie z oficjalną polityką wykluczano każdego, kto był więcej niż nominalnym członkiem NSDAP; w praktyce zasadę stosowano niekonsekwentnie.4

Zespół von Brauna

Według NASA przed zajęciem kompleksu V-2 przez aliantów Wernher von Braun doprowadził do poddania się Amerykanom 500 swoich czołowych specjalistów razem z planami i egzemplarzami rakiet. Po przewiezieniu do USA w ramach Paperclip zespół trafił do Fort Bliss w Teksasie i odpalał rakiety na poligonie White Sands w Nowym Meksyku.3

Serwis US Army podaje, że armią w tej sprawie kierował płk Holger N. Toftoy. Zgoda obejmowała początkowo 100 osób, ale Toftoy sprowadził 118 inżynierów i naukowców. Przez pierwsze lata zespół głównie składał i pokazywał amerykańskim oficjelom rakiety V-2.2

Huntsville, Explorer, NASA

Zespół przeniesiono do Redstone Arsenal koło Huntsville w Alabamie – według NASA w 1950 r., według US Army w 1949 r. W styczniu 1958 r. armia wyniosła na orbitę satelitę Explorer 1 rakietą Jupiter-C, zmodyfikowaną wersją Redstone.2,3

W 1960 r. zespół przeszedł do NASA, do Marshall Space Flight Center, a von Braun został jego dyrektorem. NASA nazywa go głównym architektem rakiety Saturn V.2,3

Mittelwerk i praca przymusowa

NASA pisze, że rakiety V-2 produkowano w zakładzie pracy przymusowej Mittelwerk, a historycy wciąż oceniają rolę von Brauna w tych działaniach.3

Wśród akt JIOA, które NARA udostępniła na podstawie ustawy o ujawnieniu dokumentów o zbrodniach nazistowskich (Nazi War Crimes Disclosure Act), są m.in. teczki Georga Rickheya, Waltera Schreibera i Arthura Rudolpha. Teczka von Brauna według NARA nigdy nie trafiła do archiwum.1

Według mediów i opracowań · brak potwierdzenia w źródłach oficjalnychW październiku 1984 r. „Christian Science Monitor” informował, że Departament Sprawiedliwości zarzucił Arthurowi Rudolphowi, jednemu ze 119 sprowadzonych niemieckich specjalistów, zmuszanie do pracy na śmierć tysięcy robotników przymusowych przy budowie V-2; Rudolph zrzekł się obywatelstwa USA i wyjechał z kraju.5

Źródła

  1. National Archives (NARA), Interagency Working Group, Records of the Office of the Secretary of Defense (RG 330): Joint Intelligence Objectives Agency, Foreign Scientist Case Files
  2. Heike Hasenauer, U.S. Army (army.mil), 6.10.2008, Rocket pioneers
  3. NASA History, Wernher von Braun
  4. Encyclopaedia Britannica, Project Paperclip
  5. The Christian Science Monitor, 18.10.1984, News In Brief (Arthur Rudolph)

Sprawdzono: 7 listopada 2026

Podcast TheScience.fm

Na celowniku

Rozmowy o bezpieczeństwie z uznanymi gośćmi.

Posłuchaj →