SPYOPS.PL

SpyOps.pl › Leksykon › Operacje › Operacja „Mongoose” (Kuba, 1961–1962)

Operacja● Potwierdzone

Operacja „Mongoose” (Kuba, 1961–1962)

„Mongoose” to tajny program rządu USA z lat 1961–1962, który miał doprowadzić do obalenia Fidela Castro rękami samych Kubańczyków. Kierował nim gen. Edward Lansdale, a nadzorowała specjalna grupa przy Radzie Bezpieczeństwa Narodowego. Po kryzysie kubańskim uznano go za ślepy zaułek.1,2,3

Decyzja prezydenta

Według wydawnictwa źródłowego Departamentu Stanu „Foreign Relations of the United States” (FRUS) 3 listopada 1961 r. prezydent John F. Kennedy zatwierdził w Białym Domu nowy program podważania rządu Castro, nazwany operacją „Mongoose”. Innego zapisu tego spotkania poza notatkami nie znaleziono.1

Robert Kennedy zanotował, że chodzi o wywoływanie niepokojów na wyspie przez szpiegostwo, sabotaż i nieład, prowadzone przez Kubańczyków. Przyznał, że nie wie, czy uda się obalić Castro, ale – jak pisał – „nie mamy nic do stracenia”.1

30 listopada 1961 r. prezydent polecił członkom rządu i szefowi CIA wykorzystać dostępne środki, by „pomóc Kubie obalić komunistyczny reżim”. Program miał prowadzić gen. Edward Lansdale jako szef operacji.2

Kto prowadził i nadzorował

Do nadzoru nad „Mongoose” utworzono Special Group (Augmented): zwykłą Specjalną Grupę – organ Rady Bezpieczeństwa Narodowego dla działań tajnych – poszerzoną m.in. o McGeorge’a Bundy’ego, szefa CIA Johna McCone’a i gen. Lymana Lemnitzera. Dołączyli do niej Robert Kennedy i gen. Maxwell Taylor jako przewodniczący. Według FRUS siłą napędową grupy był Robert Kennedy.1,4

Lansdale koordynował działania CIA z departamentami Stanu i Obrony. W CIA operację prowadziła Task Force W pod kierunkiem Williama Harveya, licząca ok. 400 osób w centrali i w stacji w Miami.1

Lansdale uważał, że Castro ma duże poparcie, i chciał, by reżim obalili sami Kubańczycy, a nie akcja zorganizowana przez USA z zewnątrz. Komisja Churcha opisała jego pomysły w raporcie z 1975 r.; stały się one podstawą operacji, o której wiedziało bardzo niewielu.1

Plan: rewolucja w październiku

18 stycznia 1962 r. Lansdale rozdzielił między resorty i agencje 32 zadania. Podstawowy plan z 20 lutego 1962 r. przewidywał krok po kroku rozwijanie wewnętrznej rewolucji; za najwcześniejszy realny termin „powszechnej rewolucji” uznano październik 1962 r.5

1 marca 1962 r. Specjalna Grupa ograniczyła pierwszy etap do zbierania informacji (marzec–maj) i przeglądu pod koniec maja. CIA chciała przedłużyć ten etap do lipca i ostrzegała, że odłożenie decyzji o rewolucji wydłuży harmonogram o co najmniej pół roku.5

Sprawa zamachu na Castro

Na posiedzeniu Special Group (Augmented) 10 sierpnia 1962 r. – według notatki Harveya z 14 sierpnia – sekretarz obrony Robert McNamara poruszył kwestię zabicia przywódców kubańskich. Harvey pisał, że zgodzono się, by tego tematu nie protokołować. McCone wspominał w 1967 r., że sprzeciwił się propozycji likwidacji czołowych ludzi reżimu, w tym Castro.6

13 sierpnia Lansdale rozesłał memorandum z wyrażeniem o „likwidacji przywódców”. Harvey zażądał usunięcia tego sformułowania ze wszystkich egzemplarzy.6

Komisja Churcha stwierdziła, że pracownicy rządu USA planowali zabicie Castro w latach 1960–1965. Spiski te – pisała – trzeba rozumieć na tle w pełni autoryzowanych, szeroko zakrojonych działań przeciw jego reżimowi, takich jak Zatoka Świń (1961) i „Mongoose” (1962). Komisja nie była w stanie ustalić, że zamachy autoryzowali prezydenci.4

Koniec programu

Po posiedzeniu Specjalnej Grupy 4 października 1962 r. dyrektor CIA McCone zanotował, że „aktywistyczna polityka”, na której opierała się operacja, zniknęła.7

4 stycznia 1963 r., już po kryzysie kubańskim, McGeorge Bundy napisał prezydentowi o niemal powszechnej zgodzie, że „Mongoose” znalazł się w ślepym zaułku. Zaproponował rozwiązanie biura „Mongoose” i powierzenie działań tajnych koordynatorowi do spraw Kuby w Departamencie Stanu.3

Źródła

  1. U.S. Department of State, Office of the Historian, FRUS 1961–1963, t. X, dok. 270, Editorial Note (operacja Mongoose, listopad 1961)
  2. U.S. Department of State, Office of the Historian, FRUS 1961–1963, t. X, dok. 278, Memorandum From President Kennedy, 30.11.1961
  3. U.S. Department of State, Office of the Historian, FRUS 1961–1963, t. XI, dok. 261, Memorandum From McGeorge Bundy to President Kennedy, 4.01.1963
  4. Senat USA, Select Committee to Study Governmental Operations with Respect to Intelligence Activities (Komisja Churcha), S. Rept. 94-465, 20.11.1975, Alleged Assassination Plots Involving Foreign Leaders: An Interim Report
  5. U.S. Department of State, Office of the Historian, FRUS 1961–1963, t. X, dok. 309, Program Review (E. Lansdale), 2.03.1962
  6. U.S. Department of State, Office of the Historian, FRUS 1961–1963, t. X, dok. 371, Editorial Note (posiedzenie Special Group (Augmented) 10.08.1962)
  7. U.S. Department of State, Office of the Historian, FRUS 1961–1963, t. XI, dok. 9, Memorandum of Discussion With the President’s Special Assistant for National Security Affairs (Bundy), 5.10.1962

Sprawdzono: 7 listopada 2026

Podcast TheScience.fm

Na celowniku

Rozmowy o bezpieczeństwie z uznanymi gośćmi.

Posłuchaj →