Decyzja prezydenta
Według wydawnictwa źródłowego Departamentu Stanu „Foreign Relations of the United States” (FRUS) 3 listopada 1961 r. prezydent John F. Kennedy zatwierdził w Białym Domu nowy program podważania rządu Castro, nazwany operacją „Mongoose”. Innego zapisu tego spotkania poza notatkami nie znaleziono.1
Robert Kennedy zanotował, że chodzi o wywoływanie niepokojów na wyspie przez szpiegostwo, sabotaż i nieład, prowadzone przez Kubańczyków. Przyznał, że nie wie, czy uda się obalić Castro, ale – jak pisał – „nie mamy nic do stracenia”.1
30 listopada 1961 r. prezydent polecił członkom rządu i szefowi CIA wykorzystać dostępne środki, by „pomóc Kubie obalić komunistyczny reżim”. Program miał prowadzić gen. Edward Lansdale jako szef operacji.2
Kto prowadził i nadzorował
Do nadzoru nad „Mongoose” utworzono Special Group (Augmented): zwykłą Specjalną Grupę – organ Rady Bezpieczeństwa Narodowego dla działań tajnych – poszerzoną m.in. o McGeorge’a Bundy’ego, szefa CIA Johna McCone’a i gen. Lymana Lemnitzera. Dołączyli do niej Robert Kennedy i gen. Maxwell Taylor jako przewodniczący. Według FRUS siłą napędową grupy był Robert Kennedy.1,4
Lansdale koordynował działania CIA z departamentami Stanu i Obrony. W CIA operację prowadziła Task Force W pod kierunkiem Williama Harveya, licząca ok. 400 osób w centrali i w stacji w Miami.1
Lansdale uważał, że Castro ma duże poparcie, i chciał, by reżim obalili sami Kubańczycy, a nie akcja zorganizowana przez USA z zewnątrz. Komisja Churcha opisała jego pomysły w raporcie z 1975 r.; stały się one podstawą operacji, o której wiedziało bardzo niewielu.1
Plan: rewolucja w październiku
18 stycznia 1962 r. Lansdale rozdzielił między resorty i agencje 32 zadania. Podstawowy plan z 20 lutego 1962 r. przewidywał krok po kroku rozwijanie wewnętrznej rewolucji; za najwcześniejszy realny termin „powszechnej rewolucji” uznano październik 1962 r.5
1 marca 1962 r. Specjalna Grupa ograniczyła pierwszy etap do zbierania informacji (marzec–maj) i przeglądu pod koniec maja. CIA chciała przedłużyć ten etap do lipca i ostrzegała, że odłożenie decyzji o rewolucji wydłuży harmonogram o co najmniej pół roku.5
Sprawa zamachu na Castro
Na posiedzeniu Special Group (Augmented) 10 sierpnia 1962 r. – według notatki Harveya z 14 sierpnia – sekretarz obrony Robert McNamara poruszył kwestię zabicia przywódców kubańskich. Harvey pisał, że zgodzono się, by tego tematu nie protokołować. McCone wspominał w 1967 r., że sprzeciwił się propozycji likwidacji czołowych ludzi reżimu, w tym Castro.6
13 sierpnia Lansdale rozesłał memorandum z wyrażeniem o „likwidacji przywódców”. Harvey zażądał usunięcia tego sformułowania ze wszystkich egzemplarzy.6
Komisja Churcha stwierdziła, że pracownicy rządu USA planowali zabicie Castro w latach 1960–1965. Spiski te – pisała – trzeba rozumieć na tle w pełni autoryzowanych, szeroko zakrojonych działań przeciw jego reżimowi, takich jak Zatoka Świń (1961) i „Mongoose” (1962). Komisja nie była w stanie ustalić, że zamachy autoryzowali prezydenci.4
Koniec programu
Po posiedzeniu Specjalnej Grupy 4 października 1962 r. dyrektor CIA McCone zanotował, że „aktywistyczna polityka”, na której opierała się operacja, zniknęła.7
4 stycznia 1963 r., już po kryzysie kubańskim, McGeorge Bundy napisał prezydentowi o niemal powszechnej zgodzie, że „Mongoose” znalazł się w ślepym zaułku. Zaproponował rozwiązanie biura „Mongoose” i powierzenie działań tajnych koordynatorowi do spraw Kuby w Departamencie Stanu.3
Źródła
- U.S. Department of State, Office of the Historian, FRUS 1961–1963, t. X, dok. 270, Editorial Note (operacja Mongoose, listopad 1961)
- U.S. Department of State, Office of the Historian, FRUS 1961–1963, t. X, dok. 278, Memorandum From President Kennedy, 30.11.1961
- U.S. Department of State, Office of the Historian, FRUS 1961–1963, t. XI, dok. 261, Memorandum From McGeorge Bundy to President Kennedy, 4.01.1963
- Senat USA, Select Committee to Study Governmental Operations with Respect to Intelligence Activities (Komisja Churcha), S. Rept. 94-465, 20.11.1975, Alleged Assassination Plots Involving Foreign Leaders: An Interim Report
- U.S. Department of State, Office of the Historian, FRUS 1961–1963, t. X, dok. 309, Program Review (E. Lansdale), 2.03.1962
- U.S. Department of State, Office of the Historian, FRUS 1961–1963, t. X, dok. 371, Editorial Note (posiedzenie Special Group (Augmented) 10.08.1962)
- U.S. Department of State, Office of the Historian, FRUS 1961–1963, t. XI, dok. 9, Memorandum of Discussion With the President’s Special Assistant for National Security Affairs (Bundy), 5.10.1962
Sprawdzono: 7 listopada 2026