Ryszard Kukliński

Młodość i kariera wojskowa

Według IPN urodził się w 1930 r. w Warszawie. Jego ojciec zginął w 1943 r. w obozie koncentracyjnym Sachsenhausen. Po wojnie Kukliński zamieszkał we Wrocławiu i w 1946 r. wstąpił do Polskiej Partii Robotniczej.^1,2

W 1947 r. rozpoczął naukę w Oficerskiej Szkole Piechoty we Wrocławiu, którą ukończył w 1950 r. W 1964 r. ukończył Akademię Sztabu Generalnego i trafił do Sztabu Generalnego w Warszawie. W latach 1967–1968 służył w Międzynarodowej Komisji Nadzoru i Kontroli w Wietnamie, a w 1972 r. awansował na pułkownika.^1,2

Według IPN od 1962 r. współpracował z Wojskową Służbą Wewnętrzną. W 1975 r. odbył dwumiesięczny kurs w Akademii Sztabu Generalnego ZSRR w Moskwie, a wiosną 1981 r. kierował zespołem planującym wprowadzenie stanu wojennego w Polsce.¹

Współpraca z wywiadem USA

Według IPN pierwsze spotkanie z Amerykanami odbył 18 sierpnia 1972 r. w Hadze. Jako „Jack Strong” przekazywał dokumenty dotyczące PRL, ZSRR i Układu Warszawskiego; IPN szacuje ich objętość na ponad 35 tys. albo 40 tys. stron (zob. „Co jest sporne”).^1,2

CIA udostępniła ponad 75 dokumentów o planowaniu i wprowadzeniu stanu wojennego w Polsce, a publikację połączyła z sympozjum na cześć płk. Kuklińskiego, którego przedstawiła jako ich źródło. Według agencji jego dokumenty i komentarze dawały analitykom i politykom USA wyjątkowy wgląd w przebieg kryzysu.³

Ewakuacja i wyrok

W nocy z 7 na 8 listopada 1981 r. oficerowie CIA wywieźli go z Polski razem z żoną i dwoma synami.^1,2

23 maja 1984 r. Sąd Warszawskiego Okręgu Wojskowego skazał go zaocznie na karę śmierci; 27 maja 1984 r. Rada Państwa nie skorzystała z prawa łaski. W marcu 1990 r. na mocy amnestii karę zamieniono na 25 lat więzienia.⁴

W 1995 r. Izba Wojskowa Sądu Najwyższego uchyliła wyrok, a we wrześniu 1997 r. postępowanie umorzono, uznając, że działał w stanie wyższej konieczności.^2,4

Śmierć i pamięć

Zmarł 11 lutego 2004 r. w szpitalu w Tampie na Florydzie, w wieku 73 lat. 19 czerwca 2004 r. jego urnę złożono w Alei Zasłużonych na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie.^1,2

Według mediów i opracowań · brak potwierdzenia w źródłach oficjalnychW październiku 2016 r. PAP poinformowała, że prezydent Andrzej Duda na wniosek ministra obrony narodowej mianował go pośmiertnie generałem brygady.⁵

Według IPN jako pierwszy cudzoziemiec otrzymał medal CIA Distinguished Intelligence Medal. Upamiętniają go tablice, skwery i pomniki, m.in. rzeźba naturalnej wielkości odsłonięta w 2015 r. w Gdyni.¹