SPYOPS.PL

SpyOps.pl › Popkultura a prawda › „Wróg numer jeden” („Zero Dark Thirty”, 2012)

Popkultura a prawda○ Sporne

„Wróg numer jeden” („Zero Dark Thirty”, 2012)

Film Kathryn Bigelow o dziesięcioletnim polowaniu CIA na Osamę bin Ladena. Sama obława i nalot w Abbottabadzie są faktem, ale sugestia, że przełom przyniosły tortury, została odrzucona przez p.o. dyrektora CIA, trzech senatorów i raport senackiej komisji wywiadu. CIA nadal twierdzi, że informacje od zatrzymanych odegrały pewną rolę.1,2,3

Prawdziwa sprawa

Według mediów i opracowań · brak potwierdzenia w źródłach oficjalnychBin Laden ukrywał się w zabudowaniach rodziny swojego kuriera Abu Ahmada al-Kuwaitiego na obrzeżach Abbottabadu; zginął tam w nalocie amerykańskich komandosów w maju 2011 r. Śledzenie kuriera było więc kluczem do kryjówki.3,4

Według p.o. dyrektora CIA Michaela Morella do wniosku, że bin Laden przebywa w Abbottabadzie, analityków doprowadziło wiele niezależnych strumieni informacji wywiadowczych – a nie jedno źródło.1

Co się zgadza

Zgadza się rama opowieści: trop prowadził przez kuriera al-Kuwaitiego, a do Abbottabadu doprowadziła długa praca analityczna. Morell podkreślił jednak, że film jest dramatyzacją, a nie realistycznym obrazem faktów, choć przedstawia się jako historycznie dokładny.1,4

Co dodano albo zmieniono

Film otwiera napis, że opiera się na relacjach z pierwszej ręki, a sceny tortur przedstawia jako źródło przełomowej informacji o kurierze. Senatorowie Dianne Feinstein, Carl Levin i John McCain napisali 19 grudnia 2012 r. do szefa Sony Pictures, że film jest pod tym względem rażąco nieścisły i wprowadza w błąd; według nich informacji o kurierze nie uzyskano dzięki torturom.2,5

Morell napisał pracownikom CIA, że film stwarza silne wrażenie, iż tzw. wzmocnione techniki przesłuchań były kluczem do odnalezienia bin Ladena – i że to wrażenie jest fałszywe. Dodał, że film pozwala sobie na wiele swobody także w przedstawieniu funkcjonariuszy CIA, w tym tych, którzy zginęli na służbie.1

Według mediów i opracowań · brak potwierdzenia w źródłach oficjalnychRaport senackiej komisji wywiadu z grudnia 2014 r. stwierdził, że pierwsze i najważniejsze informacje o al-Kuwaitim nie były związane z brutalnymi przesłuchaniami, a zatrzymani poddani tym technikom podawali też informacje, które CIA sama oceniła jako zmyślone. CIA w odpowiedzi utrzymywała, że informacje od zatrzymanych – w połączeniu z innymi źródłami – odegrały rolę w odnalezieniu bin Ladena.3,4

Co pozostaje do oceny widza

Spór dotyczy nie tego, czy tortury były, lecz tego, czy dały przełom – i tu film przyjmuje wersję, której nie potwierdził ani Senat, ani kierownictwo CIA w 2012 r. Polski wątek jest realny: Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał w wyrokach z 24 lipca 2014 r. (Al Nashiri przeciwko Polsce i Husayn (Abu Zubaydah) przeciwko Polsce), że na terytorium Polski działało tajne więzienie CIA; wyroki stały się ostateczne w lutym 2015 r.6,7

Źródła

  1. CIA (kopia archiwalna strony cia.gov, UNT Web Archive), Statement to Employees from Acting Director Michael Morell: „Zero Dark Thirty”, 21.12.2012
  2. Senat USA – komunikat D. Feinstein, C. Levina i J. McCaina (kopia z dokumentów Departamentu Stanu, The Black Vault), Feinstein, McCain, Levin Statement on „Zero Dark Thirty”, 19.12.2012
  3. NPR, ‘Torture Report’: Did Harsh Interrogations Help Find Osama Bin Laden?, 9.12.2014
  4. Associated Press (przedruk: „Central Maine”), Senate report on CIA and the hunt for bin Laden, 12.2014
  5. NBC News, ‘Zero Dark Thirty’ torture scenes ‘misleading,’ senators say (z pełnym tekstem listu), 12.2012
  6. American Society of International Law, European Court of Human Rights rules on CIA secret rendition and detention in Poland (24.07.2014)
  7. Open Society Justice Initiative, European Court Rejects Poland’s Bid to Challenge CIA Black Site Ruling, 17.02.2015

Sprawdzono: 15 listopada 2026

Podcast TheScience.fm

Na celowniku

Rozmowy o bezpieczeństwie z uznanymi gośćmi.

Posłuchaj →