Prawdziwa sprawa
Według mediów i opracowań · brak potwierdzenia w źródłach oficjalnychBin Laden ukrywał się w zabudowaniach rodziny swojego kuriera Abu Ahmada al-Kuwaitiego na obrzeżach Abbottabadu; zginął tam w nalocie amerykańskich komandosów w maju 2011 r. Śledzenie kuriera było więc kluczem do kryjówki.3,4
Według p.o. dyrektora CIA Michaela Morella do wniosku, że bin Laden przebywa w Abbottabadzie, analityków doprowadziło wiele niezależnych strumieni informacji wywiadowczych – a nie jedno źródło.1
Co się zgadza
Zgadza się rama opowieści: trop prowadził przez kuriera al-Kuwaitiego, a do Abbottabadu doprowadziła długa praca analityczna. Morell podkreślił jednak, że film jest dramatyzacją, a nie realistycznym obrazem faktów, choć przedstawia się jako historycznie dokładny.1,4
Co dodano albo zmieniono
Film otwiera napis, że opiera się na relacjach z pierwszej ręki, a sceny tortur przedstawia jako źródło przełomowej informacji o kurierze. Senatorowie Dianne Feinstein, Carl Levin i John McCain napisali 19 grudnia 2012 r. do szefa Sony Pictures, że film jest pod tym względem rażąco nieścisły i wprowadza w błąd; według nich informacji o kurierze nie uzyskano dzięki torturom.2,5
Morell napisał pracownikom CIA, że film stwarza silne wrażenie, iż tzw. wzmocnione techniki przesłuchań były kluczem do odnalezienia bin Ladena – i że to wrażenie jest fałszywe. Dodał, że film pozwala sobie na wiele swobody także w przedstawieniu funkcjonariuszy CIA, w tym tych, którzy zginęli na służbie.1
Według mediów i opracowań · brak potwierdzenia w źródłach oficjalnychRaport senackiej komisji wywiadu z grudnia 2014 r. stwierdził, że pierwsze i najważniejsze informacje o al-Kuwaitim nie były związane z brutalnymi przesłuchaniami, a zatrzymani poddani tym technikom podawali też informacje, które CIA sama oceniła jako zmyślone. CIA w odpowiedzi utrzymywała, że informacje od zatrzymanych – w połączeniu z innymi źródłami – odegrały rolę w odnalezieniu bin Ladena.3,4
Co pozostaje do oceny widza
Spór dotyczy nie tego, czy tortury były, lecz tego, czy dały przełom – i tu film przyjmuje wersję, której nie potwierdził ani Senat, ani kierownictwo CIA w 2012 r. Polski wątek jest realny: Europejski Trybunał Praw Człowieka uznał w wyrokach z 24 lipca 2014 r. (Al Nashiri przeciwko Polsce i Husayn (Abu Zubaydah) przeciwko Polsce), że na terytorium Polski działało tajne więzienie CIA; wyroki stały się ostateczne w lutym 2015 r.6,7
Źródła
- CIA (kopia archiwalna strony cia.gov, UNT Web Archive), Statement to Employees from Acting Director Michael Morell: „Zero Dark Thirty”, 21.12.2012
- Senat USA – komunikat D. Feinstein, C. Levina i J. McCaina (kopia z dokumentów Departamentu Stanu, The Black Vault), Feinstein, McCain, Levin Statement on „Zero Dark Thirty”, 19.12.2012
- NPR, ‘Torture Report’: Did Harsh Interrogations Help Find Osama Bin Laden?, 9.12.2014
- Associated Press (przedruk: „Central Maine”), Senate report on CIA and the hunt for bin Laden, 12.2014
- NBC News, ‘Zero Dark Thirty’ torture scenes ‘misleading,’ senators say (z pełnym tekstem listu), 12.2012
- American Society of International Law, European Court of Human Rights rules on CIA secret rendition and detention in Poland (24.07.2014)
- Open Society Justice Initiative, European Court Rejects Poland’s Bid to Challenge CIA Black Site Ruling, 17.02.2015
Sprawdzono: 15 listopada 2026