Piotr Wroński: „Spisek założycielski”

Książka i autor

IPN zapowiadał „Spisek założycielski” jako powieść z kluczem o zabójstwie ks. Jerzego Popiełuszki przez funkcjonariuszy SB. Autor obarcza odpowiedzialnością najwyższych przywódców PRL i przedstawia własną interpretację ich motywów; w książce są zdjęcia lokali konspiracyjnych, skrzynek kontaktowych i punktów obserwacyjnych SB. Wydały ją Editions Spotkania.^1,3

Według noty poznańskiego oddziału IPN Wroński wstąpił do SB w stanie wojennym, pracował przy podsłuchach stacjonarnych, potem w Departamencie I; po weryfikacji w 1990 r. służył w UOP i AW, z której odszedł w 2013 r. w stopniu pułkownika.³

Prawdziwa sprawa

Ks. Jerzy Popiełuszko został zamordowany 19 października 1984 r. przez funkcjonariuszy Departamentu IV MSW, zajmującego się Kościołem. W procesie toruńskim w 1985 r. kpt. Grzegorz Piotrowski dostał 25 lat więzienia, Leszek Pękala 15 lat, Waldemar Chmielewski 14 lat, a za podżeganie – płk Adam Pietruszka, zastępca dyrektora departamentu, 25 lat.²

Generałowie Władysław Ciastoń i Zenon Płatek zostali w sierpniu 1994 r. uniewinnieni przez Sąd Wojewódzki w Warszawie.²

Fakt a interpretacja

Wyroki z 1985 r. dotyczą bezpośrednich wykonawców i podżegacza. Teza powieści o sprawstwie na najwyższym szczeblu władzy wykracza poza te wyroki i jest interpretacją autora – tak przedstawia ją także IPN w zapowiedzi książki. Nie znaleźliśmy recenzji naukowej, która porównałaby powieść z aktami.^1,2