Wiktor Suworow: „Lodołamacz”

Dzieło i teza

Krzysztof Jasiewicz cytuje polskie wydanie „Lodołamacza” z 1992 r. (Warszawa). Teza Suworowa głosi, że ustrój radziecki był zbudowany pod wojnę zaczepną, a Stalin przygotowywał na lato 1941 r. zaskakujący atak na Niemcy; Hitler uprzedził go 22 czerwca 1941 r. Według Suworowa Biuro Polityczne 21 czerwca 1941 r. wyznaczyło uderzenie na Rzeszę i na rumuńskie pola naftowe na 6 lipca.^1,3

Klęskę Armii Czerwonej w czerwcu 1941 r. Suworow tłumaczy tym, że wojska stały w ugrupowaniu do ataku, a nie do obrony. PAP opisuje jego książki jako mające wielu zwolenników, ale krytykowane za braki w warsztacie historyka.^3,4

Co historycy uznają

Jasiewicz (2018) za przekonujące uważa część przesłanek: nastawienie szkolenia i uzbrojenia na działania zaczepne, doktrynę Stalina z 1925 r. o wchodzeniu do wojny na końcu oraz decyzję z lutego 1941 r. o budowie 190 lotnisk przy zachodniej granicy, która jego zdaniem ma sens tylko przy planie ofensywnym. Plan rozwinięcia wojsk z maja 1941 r. ocenia jako potwierdzenie części analizy Suworowa.³

Eugeniusz Duraczyński (1998) opisywał, że w Rosji nieliczni historycy po lekturze nowo dostępnych dokumentów przyjęli fragmenty argumentacji. Omawiany przez niego W. Niewieżin nie twierdzi, że udowodniono plan ataku, ale uważa, że źródła nie pozwalają takiej możliwości wykluczyć.²

Co historycy odrzucają

Gabriel Gorodetsky (1989) zarzucał Suworowowi brak nowych dokumentów archiwalnych, wybiórcze i wyrwane z kontekstu cytaty ze wspomnień oraz pomylenie doktryny kontrofensywy z uderzeniem prewencyjnym; radzieckie rozwinięcie wojsk uznał za obronne i źle przeprowadzone.¹

Jasiewicz uznaje atak 6 lipca 1941 r. za nierealny przy ówczesnym stanie przygotowań. Zaskoczenie tłumaczy przede wszystkim nieufnością Stalina wobec własnego wywiadu i czystkami w dowództwie, a decyzję z 23 czerwca 1941 r. o budowie lotnisk na terenach już zajętych – chaosem, a nie planem. Zarzuca też Suworowowi brak precyzyjnych przypisów.³

Duraczyński odnotowuje, że część historyków rosyjskich odrzuciła książki Suworowa w całości.²

Wywiad w tle sporu

Jasiewicz pisze, że Suworow prawdopodobnie miał dostęp do ważnych dokumentów, ale często nie podawał ich sygnatur. Wskazuje raporty wywiadu radzieckiego z 20 czerwca 1941 r. o koncentracji wojsk niemieckich przy granicy – ostrzeżenia, które według niego zlekceważono.³