Wiktor Suworow: „Akwarium” i „Lodołamacz”

Autor

Według mediów i opracowań · brak potwierdzenia w źródłach oficjalnychWedług RMF FM i PAP Wiktor Suworow, właściwie Władimir Riezun, służył w armii radzieckiej i w wywiadzie wojskowym GRU; jako dowódca kompanii czołgów brał udział w interwencji w Czechosłowacji w 1968 r., ukończył Wojskową Akademię Dyplomatyczną w Moskwie, a w 1978 r. uciekł do Wielkiej Brytanii.¹

„Akwarium”

Recenzent „London Review of Books” (1985) opisywał „Akwarium” jako wciągającą relację o naborze do GRU, szkoleniu i pracy w rezydenturze ambasady radzieckiej w Wiedniu, napisaną z rozmachem powieści szpiegowskiej. Zarazem zachował dystans: autor jest anonimowy, części epizodów trudno przyjąć na wiarę, a powody ucieczki nie zostały w książce przekonująco wyjaśnione.²

„Lodołamacz” i spór historyków

Teza Suworowa głosi, że Stalin przygotowywał na lato 1941 r. zaskakujący atak na Niemcy, a Hitler go uprzedził 22 czerwca 1941 r.; Suworow wskazywał datę 6 lipca 1941 r.^3,4,5

Gabriel Gorodetsky (1989) zarzucał Suworowowi brak nowych dokumentów archiwalnych, wybiórcze i wyrwane z kontekstu cytaty ze wspomnień oraz pomylenie doktryny kontrofensywy z uderzeniem prewencyjnym; radzieckie rozwinięcie wojsk uznał za obronne i źle przeprowadzone.³

Eugeniusz Duraczyński (1998) opisywał, że książki Suworowa wywołały w Rosji falę dyskusji: część historyków odrzuciła je w całości, część spierała się o szczegóły, a nieliczni po lekturze nowo dostępnych dokumentów przyjęli fragmenty argumentacji. Omawiany przez niego W. Niewieżin nie twierdzi, że udowodniono plan ataku, ale uważa, że źródła nie pozwalają takiej możliwości wykluczyć.⁵

Krzysztof Jasiewicz (2018) uznaje część przesłanek za przekonujące, m.in. plany budowy lotnisk przy zachodniej granicy w 1941 r., ale nie przyjmuje tezy o ataku przygotowanym na 6 lipca, wskazując na opóźnienia logistyczne i niedokończone rozwinięcie wojsk; zarzuca też Suworowowi brak precyzyjnych przypisów.⁴