„Doppelgänger. Sobowtór” (2023)

Dzieło

Film wyreżyserował Jan Holoubek według scenariusza Andrzeja Gołdy, wyprodukowała Anna Waśniewska dla TVN Warner Bros. Discovery, współfinansował PISF, a dystrybuuje Next Film. Hans prowadzi uporządkowane życie urzędnika w Strasburgu, Jan Bitner jest związanym z Solidarnością mieszkańcem Sopotu; łączy ich pewien szczegół, który każe obu zapytać o własną tożsamość.¹

Film otworzył 48. Festiwal Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni 18 września 2023 r., a do kin trafił 29 września 2023 r.^2,4

Skąd pomysł

Według mediów i opracowań · brak potwierdzenia w źródłach oficjalnychWedług RMF24 film inspirują prawdziwe historie agentów służb PRL, którzy przyjmowali tożsamość innych osób, by budować fałszywe relacje i kariery szpiegowskie; nie podano nazwisk ani konkretnych spraw.^2,4

Według mediów i opracowań · brak potwierdzenia w źródłach oficjalnychAndrzej Gołda opowiadał PAP, że punktem wyjścia był film dokumentalny niemieckiej dziennikarki polskiego pochodzenia o rodzinie w Niemczech skrzywdzonej przez polskiego szpiega: ten przyjechał do Bremy, zyskał zaufanie przybranej rodziny, sześć lat działał pod przykrywką i został zdemaskowany. Scenarzystę zainteresowało przede wszystkim to, co działo się pomiędzy – psychiczny i emocjonalny koszt ciągłego oszukiwania.³

Co wiadomo o prawdziwej praktyce

Działanie pod przybraną tożsamością w obcym kraju, bez ochrony dyplomatycznej, wywiad nazywa pracą nielegała, a zmyślony życiorys – legendą (zob. hasła nielegał i legenda w słowniku).

Dominik Smyrgała zwraca uwagę, że wiarygodnych źródeł o nielegałach jest niewiele, a informację trudno oddzielić od dezinformacji.⁵

Co pozostaje niejasne

Nie ustaliliśmy, o jaką sprawę chodzi w dokumencie, który zainspirował scenarzystę, ani której służby PRL dotyczyła. Bez tego nie da się porównać filmu z dokumentami; nie znaleźliśmy też historyka, który takie porównanie przeprowadził.³