Czym się zajmuje
VBA zapewnia ochronę bezpieczeństwa i ochronę kontrwywiadowczą Ministerstwa Obrony i Sił Zbrojnych Serbii. W praktyce chroni żołnierzy, obiekty, informacje niejawne i systemy teleinformatyczne, wykrywa działalność obcych służb wywiadowczych oraz terroryzm i ekstremizm wymierzone w wojsko, a także prowadzi sprawy niektórych przestępstw, np. zagrażających tajemnicy.1
Działa obok cywilnej BIA i wojskowego wywiadu VOA; z tą drugą agencją współpracuje i wymienia dane, ale w swoich sprawach jest samodzielna.1
Kto nią kieruje i kto ją kontroluje
Agencja podlega ministrowi obrony i składa sprawozdania prezydentowi, ministrowi i szefowi Sztabu Generalnego. Dyrektora będącego zawodowym oficerem mianuje prezydent na wniosek ministra, na pięć lat; nie może on należeć do partii politycznej.1
Kontrolę zewnętrzną sprawują właściwa komisja parlamentu, rząd przez ministerstwo oraz Generalny Inspektor, który sprawdza m.in. neutralność polityczną i legalność środków specjalnych.1
W 2012 r. Trybunał Konstytucyjny uchylił przepisy, na podstawie których dyrektorzy wojskowych agencji mogli sami zarządzać tajny nadzór obywateli. Od tego czasu potrzebna jest decyzja sądu – także przy dostępie do danych o połączeniach.2
Sprawy z 2026 r.
5 kwietnia 2026 r. dyrektor VBA publicznie informował o sprawie w gminie Kanjiža, gdzie w pobliżu gazociągu znaleziono większe ilości materiałów wybuchowych.3
W listopadzie 2026 r. były podoficer i przywódca związku zawodowego wojskowych zarzucił VBA inwigilację studentów, dziennikarzy i aktywistów oraz prowadzenie „centrum botów” w obiekcie wojskowym. Ministerstwo Obrony zaprzeczyło, podkreślając, że agencja działa wyłącznie w granicach prawa i pod nadzorem. Półroczne sprawozdania VBA rozpatruje parlamentarna komisja kontroli służb bezpieczeństwa.3,4
Źródła
- Beogradski centar za bezbednosnu politiku, Zakon o Vojnobezbednosnoj agenciji i Vojnoobaveštajnoj agenciji (Sl. glasnik RS 88/2009, 55/2012, 17/2013), PDF
- Radio Slobodna Evropa, Tajni nadzor samo uz odluku suda (25 kwietnia 2012)
- N1 (EN), MoD denies VBA surveillance over students, journalists and activists (6.11.2026)
- Narodna skupština Republike Srbije, Saziv 15. sednice Odbora za kontrolu službi bezbednosti (27.08.2026)
Sprawdzono: 19 listopada 2026