SPYOPS.PL

SpyOps.pl › Leksykon › Służby › VBA (Vojnobezbednosna agencija, Serbia)

Służba● Potwierdzone

VBA (Vojnobezbednosna agencija, Serbia)

Wojskowa Agencja Bezpieczeństwa – serbski kontrwywiad wojskowy. Jako organ administracji w strukturze Ministerstwa Obrony chroni resort i Siły Zbrojne Serbii przed obcymi służbami, terroryzmem i ekstremizmem.1

Czym się zajmuje

VBA zapewnia ochronę bezpieczeństwa i ochronę kontrwywiadowczą Ministerstwa Obrony i Sił Zbrojnych Serbii. W praktyce chroni żołnierzy, obiekty, informacje niejawne i systemy teleinformatyczne, wykrywa działalność obcych służb wywiadowczych oraz terroryzm i ekstremizm wymierzone w wojsko, a także prowadzi sprawy niektórych przestępstw, np. zagrażających tajemnicy.1

Działa obok cywilnej BIA i wojskowego wywiadu VOA; z tą drugą agencją współpracuje i wymienia dane, ale w swoich sprawach jest samodzielna.1

Kto nią kieruje i kto ją kontroluje

Agencja podlega ministrowi obrony i składa sprawozdania prezydentowi, ministrowi i szefowi Sztabu Generalnego. Dyrektora będącego zawodowym oficerem mianuje prezydent na wniosek ministra, na pięć lat; nie może on należeć do partii politycznej.1

Kontrolę zewnętrzną sprawują właściwa komisja parlamentu, rząd przez ministerstwo oraz Generalny Inspektor, który sprawdza m.in. neutralność polityczną i legalność środków specjalnych.1

W 2012 r. Trybunał Konstytucyjny uchylił przepisy, na podstawie których dyrektorzy wojskowych agencji mogli sami zarządzać tajny nadzór obywateli. Od tego czasu potrzebna jest decyzja sądu – także przy dostępie do danych o połączeniach.2

Sprawy z 2026 r.

5 kwietnia 2026 r. dyrektor VBA publicznie informował o sprawie w gminie Kanjiža, gdzie w pobliżu gazociągu znaleziono większe ilości materiałów wybuchowych.3

W listopadzie 2026 r. były podoficer i przywódca związku zawodowego wojskowych zarzucił VBA inwigilację studentów, dziennikarzy i aktywistów oraz prowadzenie „centrum botów” w obiekcie wojskowym. Ministerstwo Obrony zaprzeczyło, podkreślając, że agencja działa wyłącznie w granicach prawa i pod nadzorem. Półroczne sprawozdania VBA rozpatruje parlamentarna komisja kontroli służb bezpieczeństwa.3,4

Źródła

  1. Beogradski centar za bezbednosnu politiku, Zakon o Vojnobezbednosnoj agenciji i Vojnoobaveštajnoj agenciji (Sl. glasnik RS 88/2009, 55/2012, 17/2013), PDF
  2. Radio Slobodna Evropa, Tajni nadzor samo uz odluku suda (25 kwietnia 2012)
  3. N1 (EN), MoD denies VBA surveillance over students, journalists and activists (6.11.2026)
  4. Narodna skupština Republike Srbije, Saziv 15. sednice Odbora za kontrolu službi bezbednosti (27.08.2026)

Sprawdzono: 19 listopada 2026

Podcast TheScience.fm

Na celowniku

Rozmowy o bezpieczeństwie z uznanymi gośćmi.

Posłuchaj →