Poprzednicy
Fińska policja bezpieczeństwa powstała tymczasowo w 1919 r.: Etsivä keskuspoliisi (EK), Centralna Policja Śledcza, zaczęła działać 13 sierpnia 1919 r. W 1937 r., po utworzeniu nowego rządu koalicyjnego, EK straciła poparcie polityczne, a jej nazwę zmieniono na Valtiollinen poliisi (Valpo).1,4
Po wyborach latem 1948 r. komuniści zostali odsunięci od rządu. Valpo rozwiązano i powołano Supo jako zupełnie nowy urząd: ustawę przyjęto formalnie 17 grudnia 1948 r., a urząd zaczął działać z początkiem 1949 r. Jesienią 1948 r. w Valpo pracowało jeszcze 213 osób; pierwszy stały dyrektor Supo, Armas Alhava, objął urząd 13 maja 1949 r.1,4
Sama nazwa nowego urzędu miała oznaczać zerwanie z poprzednikami, czyli EK i Valpo. Miejsca związane z wywiadem w regionie, które można dziś zwiedzać, pokazuje mapa muzeów wywiadu.5
Rozwój
W 1973 r. utworzono Biuro Techniczne i Biuro Szkoleń. Pierwsze zarządzenie Ministerstwa Spraw Wewnętrznych o prewencyjnej pracy Supo w dziedzinie bezpieczeństwa wydano w 1982 r. Po wejściu Finlandii do Unii Europejskiej w 1995 r. zaczęła się rozszerzać współpraca międzynarodowa, a w 2002 r. weszła w życie nowa ustawa o postępowaniach sprawdzających.4
Zadania
Misją Supo jest ochrona bezpieczeństwa narodowego. Służba zbiera, analizuje i przekazuje informacje wywiadowcze, które mają wspierać decyzje polityczne, zwalcza terroryzm, zapobiega szpiegostwu, śledzi i ocenia zagrożenie ze strony krajowego ekstremizmu oraz prowadzi postępowania sprawdzające osób na stanowiskach ważnych dla bezpieczeństwa narodowego.2
Supo jest urzędem w resorcie spraw wewnętrznych i działa w kraju oraz za granicą. Kieruje nim dyrektor z dwoma zastępcami. W 2023 r. pracowało w niej ok. 580 osób.2,6
Wywiad cywilny od 2019 r.
Nowe przepisy o wywiadzie weszły w życie 1 czerwca 2019 r. Dały Supo m.in. możliwość prowadzenia wywiadu w ruchu sieciowym i stosowania nowych metod wywiadowczych zarówno w Finlandii, jak i za granicą. Od tego czasu jest ona służbą bezpieczeństwa i wywiadu.3,5
Już w październiku 2018 r. weszła w życie zmiana konstytucji, która pozwala na konieczne ograniczenia tajemnicy korespondencji ze względu na bezpieczeństwo narodowe.7
Nadzór
Ustawa o nadzorze nad wywiadem cywilnym i wojskowym weszła w życie 1 lutego 2019 r. Rzecznik ds. nadzoru wywiadu (tiedusteluvalvontavaltuutettu) kontroluje zgodność działań wywiadowczych z prawem oraz przestrzeganie praw podstawowych i praw człowieka. Działa przy biurze rzecznika ochrony danych, ale jest niezależny. Nadzór parlamentarny sprawuje nowa komisja nadzoru wywiadu Eduskunty.7
Działania służby nadzoruje także Ministerstwo Spraw Wewnętrznych, a Supo korzysta wyłącznie z uprawnień przyznanych ustawą.8
Przegląd bezpieczeństwa narodowego 2026
Przegląd bezpieczeństwa narodowego Supo, przedstawiony 10 marca 2026 r. podczas jawnego wysłuchania w parlamentarnej komisji nadzoru nad wywiadem, wskazuje Rosję jako główne zagrożenie wywiadowcze dla Finlandii; Rosję interesują m.in. polityka zagraniczna, zmiany związane z członkostwem w NATO, polityka graniczna oraz infrastruktura krytyczna i wojskowa. Zakończenie wojny na Ukrainie mogłoby uwolnić rosyjskie zasoby i nasilić szpiegostwo.9,10,11
Supo zaznacza, że Finlandia – inaczej niż część państw europejskich – nie padła ofiarą sabotażu, a ponieważ wiele zdarzeń łatwo przypisuje się Rosji, rosyjski wpływ może wydawać się szerszy, niż jest w rzeczywistości. Chiny prowadzą wobec Finlandii długotrwałe cyberszpiegostwo i działania z użyciem agentów. Jako nowe ryzyka przegląd wymienia przemoc ekstremistyczną wśród młodzieży i próby przenikania przestępczości zorganizowanej do instytucji państwa.9,10,11
Źródła
- Suojelupoliisi (Supo), Supo’s predecessors
- Suojelupoliisi (Supo), Mission
- Suojelupoliisi (Supo), New powers of the Finnish Security Intelligence Service (SUPO), 31.05.2019
- Suojelupoliisi (Supo), History
- Suojelupoliisi (Supo), rocznik, Supo turns 75 this year
- Suojelupoliisi (Supo), About Supo
- Tiedusteluvalvonta (rzecznik ds. nadzoru wywiadu), Tiedustelutoiminnan valvontaa koskeva laki voimaan helmikuun alusta
- Suojelupoliisi (Supo), Regulatory control
- Helsinki Times, Supo warns of rising extremism and organised crime infiltration in Finland (10.03.2026)
- BB.lv, Finnish Counterintelligence Exposes Superpower Activity (2026)
- Arab News (AFP), Finland warns end of Ukraine war could bring more Russian spying (10.03.2026)
Sprawdzono: 19 listopada 2026