Dwie służby w jednej
Do 2009 r. Szwajcaria miała dwie cywilne służby w dwóch departamentach: wywiad krajowy – Dienst für Analyse und Prävention (DAP) – w resorcie sprawiedliwości i policji oraz Strategischer Nachrichtendienst (SND), wywiad zagraniczny, w resorcie obrony.1,3
21 maja 2008 r. Rada Federalna postanowiła przenieść wywiadowcze części DAP z Federalnego Urzędu Policji do resortu obrony. 25 marca 2009 r. ogłosiła połączenie obu służb w nowym urzędzie federalnym od 1 stycznia 2010 r. Tak powstał NDB.4,5
Ustawa z referendum
Ustawa o wywiadzie została przyjęta w głosowaniu powszechnym 25 września 2016 r. i weszła w życie 1 września 2017 r., zastępując wcześniejsze przepisy. Dała NDB nowe środki zbierania informacji, ale z ograniczeniami.2
Środki wymagające zgody, np. podsłuch, wolno stosować tylko przy poważnych zagrożeniach: terroryzm, szpiegostwo, proliferacja broni masowego rażenia i ataki na infrastrukturę krytyczną. Nie wolno ich stosować wobec brutalnego ekstremizmu. Zgodę wydaje Federalny Sąd Administracyjny, a potem szef resortu obrony po konsultacji z szefami resortów sprawiedliwości i spraw zagranicznych.2
Zadania i kontrola
NDB zbiera informacje, analizuje je i przekazuje władzom jako ocenę zagrożeń, śledzi rozwój sytuacji strategicznej i ostrzega przed kryzysami. Korzysta z HUMINT, OSINT, COMINT, IMINT, informacji o podróżach, attachés obrony, kantonalnych służb wywiadowczych i partnerów zagranicznych.2
Kontrolują ją m.in. delegacja kontrolna parlamentu (po trzech członków z obu izb), niezależny organ nadzoru, którego szefa powołuje Rada Federalna na sześć lat, międzyresortowy organ kontroli rozpoznania łączności, Federalny Urząd Kontroli Finansów i federalny inspektor ochrony danych.2
Sicherheit Schweiz 2026
Raport „Sicherheit Schweiz 2026” ukazał się 25 czerwca 2026 r. pod hasłem „bez odwołania alarmu”. Największym i najpilniejszym zagrożeniem dla Europy pozostaje Rosja, której działania hybrydowe poniżej progu ataku zbrojnego stają się coraz agresywniejsze i dotykają Szwajcarii bezpośrednio. Rosja utrzymuje tajne placówki wywiadowcze, często w misjach dyplomatycznych i konsularnych, z dziesiątkami podejrzanych funkcjonariuszy, a Szwajcarię wykorzystuje jako platformę do zbierania informacji o innych państwach i organizacjach międzynarodowych.6
Na szwajcarskiej infrastrukturze nie doszło dotąd do sabotażu, ale z terytorium kraju przygotowuje się sabotaż za granicą, a szwajcarskie serwery bywają wynajmowane do operacji przeciw innym państwom. Szpiegostwo prowadzą głównie Rosja i Chiny; w cyberprzestrzeni działają też Iran i Korea Północna. NDB razem z sekretariatem stanu ds. gospodarki (SECO) przeciwdziała omijaniu sankcji i przemytowi towarów podwójnego zastosowania.6
Zagrożenie terrorystyczne pozostaje podwyższone. Od połowy maja 2025 do połowy maja 2026 r. NDB odnotowała w Europie 12 zamachów dżihadystycznych, a głównym motorem jest radykalizacja w internecie, zwłaszcza młodzieży. W czerwcu 2026 r. NDB prowadziła 44 osoby wysokiego ryzyka i 92 osoby wyjeżdżające z motywacji dżihadystycznej; liczba spraw w monitoringu dżihadu wzrosła z 922 w listopadzie 2025 r. do 958.6,7
Nowelizacja ustawy o wywiadzie
28 stycznia 2026 r. Rada Federalna przyjęła i skierowała do parlamentu projekt pierwszego pakietu nowelizacji ustawy o wywiadzie (NDG). Uzasadnia go wielokrotny od 2020 r. wzrost zagrożeń, którymi NDB zajmuje się priorytetowo; nowelizacja wzmacnia też niezależny nadzór nad służbą. Projekt rozpatrywała Rada Narodowa w sesji letniej 2026 r.8,9
Źródła
- Schweizerisches Bundesarchiv (BAR), Bewertungsentscheid 2020-1 sowie Retrospektive (NDB und Vorläuferbehörden) (po niemiecku)
- Federal Intelligence Service FIS (DDPS), The Federal Intelligence Service FIS – quick facts (ulotka)
- Historisches Lexikon der Schweiz (HLS), Nachrichtendienste (hasło; po niemiecku)
- Rada Federalna Szwajcarii (admin.ch), 22 maja 2008, Teile des Dienstes für Analyse und Prävention (DAP) wechseln vom EJPD zum VBS (po niemiecku)
- Rada Federalna Szwajcarii (admin.ch), 25 marca 2009, Die zivilen Nachrichtendienste werden in einem neuen Bundesamt zusammengeführt (po niemiecku)
- Rada Federalna / DDPS, «Sicherheit Schweiz 2026»: Keine Entwarnung für die Schweiz (25.06.2026)
- Nachrichtendienst des Bundes (NDB), Terrorismus – Zahlen Juni 2026
- Rada Federalna, Botschaft zum Grundpaket der Revision des Nachrichtendienstgesetzes
- Parlament Szwajcarii, 26.021 Nachrichtendienstgesetz. Änderung – Fahne Nationalrat, Sommersession 2026
Sprawdzono: 19 listopada 2026