MSS (Ministerstwo Bezpieczeństwa Państwowego ChRL)

Powstanie i struktura

Według analizy Petera Mattisa w „China Brief” Fundacji Jamestown (2011) MSS powstało w 1983 r. z połączenia Departamentu Badań KC KPCh z jednostkami wywiadu i kontrwywiadu Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego. Zaczynało jako ministerstwo centralne z kilkoma departamentami prowincjonalnymi; do 1998 r. objęło wszystkie prowincje i miasta na prawach prowincji.¹

Departament Sprawiedliwości USA określa MSS jako chińską służbę wywiadu i bezpieczeństwa, odpowiedzialną za kontrwywiad, wywiad zagraniczny i bezpieczeństwo polityczne. Dokumenty amerykańskie i brytyjskie wymieniają też regionalne departamenty, m.in. w prowincjach Jiangsu i Hajnan.^2,4

Podstawy prawne

Ustawa o kontrwywiadzie z 1 listopada 2014 r., znowelizowana 26 kwietnia 2023 r., stanowi, że pracą kontrwywiadowczą kieruje centralnie Komitet Centralny KPCh (art. 2), a organy bezpieczeństwa państwowego są w tej dziedzinie organami właściwymi; współpracują z nimi m.in. organy bezpieczeństwa publicznego i ochrony tajemnic oraz wojsko (art. 6). Organy i ich funkcjonariusze mają działać ściśle według prawa i nie przekraczać uprawnień (art. 11).³

Art. 4 tej ustawy definiuje szpiegostwo szeroko – obejmuje m.in. przystąpienie do organizacji szpiegowskiej, kradzież lub przekazanie tajemnic państwowych albo innych materiałów związanych z bezpieczeństwem narodowym oraz ataki na sieci organów państwa i infrastrukturę krytyczną.³

Ustawa o wywiadzie narodowym z 27 czerwca 2017 r. (zm. 27 kwietnia 2018 r.) zalicza instytucje wywiadowcze organów bezpieczeństwa państwowego, bezpieczeństwa publicznego i wywiadu wojskowego do „instytucji narodowej pracy wywiadowczej” (art. 5) i zobowiązuje organizacje i obywateli do wspierania pracy wywiadowczej, pomocy i współpracy z nią zgodnie z prawem (art. 7).⁵

Sprawa Xu Yanjuna (USA)

10 października 2018 r. Departament Sprawiedliwości USA ogłosił postawienie zarzutów szpiegostwa gospodarczego Xu Yanjunowi, zastępcy dyrektora wydziału w VI Biurze Departamentu Bezpieczeństwa Państwowego prowincji Jiangsu. Zatrzymano go 1 kwietnia 2018 r. w Belgii i 9 października wydano USA.²

5 listopada 2021 r. ława przysięgłych w Cincinnati uznała go winnym wszystkich zarzutów, w tym spisku i usiłowania szpiegostwa gospodarczego oraz kradzieży tajemnic handlowych, m.in. dotyczących kompozytowego wentylatora silnika GE Aviation; 16 listopada 2022 r. sąd skazał go na 20 lat więzienia. Według DOJ był pierwszym funkcjonariuszem chińskiego wywiadu wydanym do USA na proces.⁶

8 sierpnia 2024 r. Sąd Apelacyjny Szóstego Okręgu utrzymał wyrok w mocy.⁷

Przypisania cyberataków

19 lipca 2021 r. rząd Wielkiej Brytanii z sojusznikami przypisał MSS działalność grup znanych jako APT40 i APT31. Brytyjskie NCSC oceniło jako „wysoce prawdopodobne”, że APT40 jest powiązana z MSS i sponsorowana przez Departament Bezpieczeństwa Państwowego prowincji Hajnan, a jako „prawdopodobne”, że APT31 to grupa wykonawców pracujących bezpośrednio dla MSS (zob. APT).⁴

Tego samego dnia FBI i CISA, po ujawnieniu aktu oskarżenia przeciw czterem członkom APT40, podały, że pracownik firmy-przykrywki Hainan Xiandun wykonywał polecenia funkcjonariuszy MSS z departamentu w Hajnanie; celem były m.in. uczelnie, przemysł lotniczy i obronny, ochrona zdrowia i transport morski w USA, Kanadzie, Europie i na Bliskim Wschodzie.⁸