MİT (Millî İstihbarat Teşkilâtı)

Historia

Według chronologii MİT 19 grudnia 1926 r. Rada Ministrów postanowiła utworzyć tajną Służbę Bezpieczeństwa Narodowego (M.E.H./MAH) dla bezpieczeństwa i obrony państwa, bezpośrednio przy urzędzie premiera; była poprzedniczką MİT.²

Po przewrocie wojskowym z 12 września 1980 r. ustawę nr 644 o MİT zastąpiła ustawa nr 2937 z 1 listopada 1983 r., obowiązująca od 1 stycznia 1984 r. MİT podporządkowano bezpośrednio premierowi, a zadania dyrekcji MAH przejęły nowe dyrekcje wywiadu wewnętrznego i zewnętrznego.³

Ustawa nr 2937

W obecnym brzmieniu MİT jest przypisana do Prezydencji i kierowana przez szefa organizacji (art. 3), który odpowiada przed prezydentem (art. 7). Zadania obejmują m.in. wywiad na potrzeby bezpieczeństwa narodowego, kierowanie działalnością wywiadowczą innych instytucji, kontrwywiad, zwalczanie terroryzmu, przestępczości transgranicznej i cyberzagrożeń; MİT nie można powierzać innych zadań (art. 4).¹

Przechwytywanie łączności wymaga co do zasady postanowienia sędziego – członka sądu karnego wyższej instancji w Ankarze; w pilnych sprawach pisemny nakaz wydaje szef organizacji lub jego zastępca, a w ciągu 24 godzin trafia on do sędziego (art. 6).¹

Nadzór i finanse

Działania z art. 6 nadzorują przełożeni służbowi i Państwowa Rada Kontroli (Devlet Denetleme Kurulu); budżet MİT omawia właściwa komisja parlamentu na posiedzeniu zamkniętym (art. 20).¹

Według sprawozdania z działalności za 2024 r. początkowe środki budżetowe wynosiły 17,4 mld lir, łączne – ok. 24,2 mld lir. Kontrolę zewnętrzną przeprowadził Trybunał Obrachunkowy (Sayıştay).⁴