Od KYP do EYP
KYP powstała w 1953 r. jako niezależna służba publiczna podległa premierowi; w 2003 r. EYP obchodziła 50-lecie. Przebudowa rozpoczęła się w 1986 r. ustawą 1645/1986, która zlikwidowała KYP, utworzyła EYP i odebrała jej zadania wywiadu wojskowego. Według badań opublikowanych w International Journal of Intelligence and CounterIntelligence faktyczna demilitaryzacja służby była procesem długotrwałym, w dużej mierze niezależnym od formalnej decyzji z 1986 r.1,3,4,5
Ustawa 3649/2008 przewiduje m.in. częściowe odtajnienie archiwum KYP; przy EYP pracuje oddelegowany prokurator, który zatwierdza wnioski o uchylenie tajemnicy komunikacji.2,5
Afera podsłuchowa 2022
W lipcu 2019 r. nowy rząd Nowej Demokracji podporządkował EYP kancelarii premiera i zmienił wymagania wobec szefa służby, co umożliwiło powołanie Panajotisa Kontoleona. W 2022 r. ujawniono, że EYP przez kilka miesięcy podsłuchiwała ówczesnego europosła, a później lidera PASOK-KINAL Nikosa Androulakisa. Komisja Wenecka opisuje ujawnioną w 2022 r. sieć oprogramowania szpiegującego, w którą zaangażowana była m.in. EYP.2,6,7
Premier zaprzeczył, by wiedział o podsłuchu. Szef EYP i nadzorujący służbę szef kancelarii premiera stracili stanowiska; ustawa 5002/2022 zmieniła m.in. kodeks karny w zakresie oprogramowania szpiegującego.2,7
Zadania techniczne
EYP wytwarza krajowe klucze i kody kryptograficzne, określa zasady stosowania produktów kryptograficznych i certyfikuje takie systemy; w 2023 r. zapowiedziano utworzenie w jej siedzibie centrum cyberbezpieczeństwa.8
Śledztwo, wyrok i sądy (2024–2026)
W lipcu 2024 r. prokuratura Sądu Najwyższego (Areios Pagos) zamknęła niemal dwuletnie śledztwo: nie stwierdziła udziału EYP ani innych służb państwowych w użyciu oprogramowania Predator, a podsłuchy prowadzone przez EYP uznała za legalne, bo przed ustawą 5002/2022 uchylenie tajemnicy komunikacji nie wymagało szczegółowego uzasadnienia. Przed sądem stanęły cztery osoby z prywatnych firm.9
26 lutego 2026 r. sąd w Atenach skazał te cztery osoby, w tym założyciela konsorcjum Intellexa, na osiem lat więzienia z zawieszeniem wykonania do czasu rozpatrzenia apelacji. 2 marca 2026 r. Rada Stanu w pełnym składzie nakazała EYP przekazać sądowi akta podsłuchu jednego z dziennikarzy. W kwietniu 2026 r. prokuratura odmówiła ponownego otwarcia sprawy.10,11,12
Źródła
- RIEAS (Research Institute for European and American Studies), J. M. Nomikos, Greek Intelligence Service – Journal of Mediterranean and Balkan Intelligence (PDF)
- Komisja Wenecka Rady Europy, Report on a rule of law and human rights compliant regulation of spyware – Grecja
- National Security and the Future (Hrčak), J. M. Nomikos, Greek Intelligence Service (NIS-EYP): Past, Present and Future (2008)
- RIEAS, The Greek National Security Organizational Structures
- International Journal of Intelligence and CounterIntelligence (Taylor & Francis), Reform of the Greek Intelligence Service (KYP/EYP) – artykuł z 2023 r.
- International Press Institute (MFRR), Greece: The government must not cover up “Greek Watergate”
- Ta Nea (English edition), Mitsotakis denies prior knowledge of phone tapping of Androulakis, pledges reform, tight oversight of EYP (8 sierpnia 2022)
- Greek Reporter, Greek National Intelligence Service to launch new cybersecurity center (8 lipca 2023)
- Proto Thema (EN), Supreme Court Report on Wiretapping: No Connection Between Predator and State Services – EYP Surveillance Was Legal (30.07.2024)
- ICIJ, Greek court convicts Intellexa founder Tal Dilian, three others in wiretapping scandal (26.02.2026)
- To Vima (EN), Greece’s top court orders intelligence agency to open spy files
- The Press Project, Prosecutor refuses to reopen Predator wiretapping scandal file
Sprawdzono: 19 listopada 2026