Powstanie
Ustawę o Państwowej Agencji „Bezpieczeństwo Narodowe” ogłoszono 20 grudnia 2007 r.; weszła w życie 1 stycznia 2008 r. Agencja połączyła Narodową Służbę Bezpieczeństwa, agencję ochrony informacji niejawnych, kontrwywiad wojskowy i agencję wywiadu finansowego.1,2
W listopadzie 2009 r. parlament przyjął zmiany, które ograniczyły funkcje agencji i skupiły ją na kontrwywiadzie i analizie.3
Status i kierownictwo
DANS jest wyspecjalizowanym organem przy Radzie Ministrów. Ma działać zgodnie z konstytucją i umowami międzynarodowymi, chronić prawa człowieka i swoje źródła oraz być politycznie neutralna. Przewodniczącego powołuje dekretem prezydent na wniosek Rady Ministrów, na pięć lat; nie może on należeć do partii.1
Zadania
Agencja chroni bezpieczeństwo narodowe przed zagrożeniami dla suwerenności, integralności i ładu konstytucyjnego – m.in. przed obcym wywiadem, korupcją wysokich urzędników i przemocą motywowaną politycznie. Prowadzi kontrwywiad, także w resorcie obrony i armii, zwalcza międzynarodowy terroryzm i ekstremizm oraz ich finansowanie, kontroluje handel bronią i towarami podwójnego zastosowania i chroni obiekty strategiczne.1
Raport za 2025 r. i restrukturyzacja
W 2025 r. DANS, przeciwdziałając obcym operacjom wywiadowczym, wydaliła z Bułgarii ponad 40 cudzoziemców; kilku obywatelom Rosji odebrano prawo pobytu i nałożono zakazy wjazdu, w tym pięcioletni zakaz wjazdu i pobytu w państwach UE. Agencja odrzuciła wnioski o obywatelstwo 25 cudzoziemców z powodu powiązań z obcymi służbami lub innych zagrożeń. Cyberataki, wymierzone m.in. w instytucje państwowe, samorządy, infrastrukturę krytyczną, transport i finanse, wykazują stały trend wzrostowy.4,5
Raport Rada Ministrów skierowała do parlamentu 11 czerwca 2026 r.; komisja kontroli służb przyjęła go 17 września 2026 r. Agencja przechodzi restrukturyzację: likwiduje ok. 30 proc. stanowisk kierowniczych bez realnych funkcji i tworzy pięć dyrekcji terytorialnych.6
Źródła
- Zgromadzenie Narodowe Bułgarii (tłumaczenie angielskie w serwisie RAI), The State Agency for National Security Act (Dziennik Państwowy nr 109 z 20 grudnia 2007, z późn. zm.)
- Departament Stanu USA (archiwum Refworld), Country Reports on Terrorism 2008 – Bulgaria (30 kwietnia 2009)
- Novinite (11 listopada 2009), Bulgaria Refashions Scandal-Tainted National Security Agency DANS
- BTA, Report: National Security Agency expelled 40 foreign nationals in operations countering foreign intelligence (27.07.2026)
- Rada Ministrów Bułgarii, Годишен доклад за дейността на ДАНС през 2025 г.
- BTA, SANS undergoing internal restructuring (17.09.2026)
Sprawdzono: 19 listopada 2026