SPYOPS.PL

SpyOps.pl › Leksykon › Służby › CAT ABW (Centrum Antyterrorystyczne Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego)

Służba● Potwierdzone

CAT ABW (Centrum Antyterrorystyczne Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego)

Centrum Antyterrorystyczne ABW to działająca całą dobę komórka Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, która koordynuje wymianę informacji o zagrożeniach terrorystycznych między służbami i instytucjami w Polsce. Od 2024 r. w jego strukturze działa też wydział zajmujący się prewencją terroryzmu.1,2,3

Czym jest CAT

CAT ABW powstało 1 października 2008 r. jako tzw. fusion centre – miejsce, w którym spływają i są łączone informacje o zagrożeniach terrorystycznych. Działa w trybie całodobowym, a jego istotą jest koordynacja wymiany informacji między uczestnikami systemu ochrony antyterrorystycznej Polski.1,4

Arkadiusz Machniak (Przegląd Geopolityczny, 2025) opisuje CAT jako komórkę operacyjną ABW, którą wspiera m.in. wydział zajmujący się operacjami antyterrorystycznymi i zabezpieczeniem imprez. Już w pierwszym roku Centrum zajmowało się sprawą porwania w Pakistanie pracownika Geofizyki Kraków.2

Kto w nim pracuje

Oprócz funkcjonariuszy ABW w CAT służą oddelegowani żołnierze i funkcjonariusze m.in. Agencji Wywiadu, Służby Wywiadu Wojskowego, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Straży Granicznej, Policji i Służby Ochrony Państwa. Z Centrum współpracują też m.in. MSZ, MSWiA, Generalny Inspektor Informacji Finansowej, Urząd Lotnictwa Cywilnego, Państwowa Straż Pożarna, Sztab Generalny WP, Żandarmeria Wojskowa, Rządowe Centrum Bezpieczeństwa i Państwowa Agencja Atomistyki.1,2

Miejsce w systemie antyterrorystycznym

Na poziomie operacyjnym zadania systemu antyterrorystycznego koordynuje CAT ABW, a w sprawach zarządzania kryzysowego – Rządowe Centrum Bezpieczeństwa. W fazie zapobiegania zamachom podmiotem wiodącym jest ABW.5,6

Ustawa o działaniach antyterrorystycznych z 2016 r. przypisała Szefowi ABW odpowiedzialność za zapobieganie zdarzeniom o charakterze terrorystycznym; służby i organy przekazują mu informacje o zagrożeniach, klasyfikowane według katalogu incydentów o charakterze terrorystycznym.7

CAT prognozuje zagrożenia i informuje o nich Radę Ministrów, jest punktem kontaktowym do wymiany takich informacji z państwami UE oraz wspierał zabezpieczenie m.in. Euro 2012, szczytu NATO w Warszawie i szczytu klimatycznego COP w Katowicach.2

CAT w liczbach (2024–2025)

W latach 2024–2025 Centrum przekazało do systemu ochrony antyterrorystycznej blisko 700 raportów operacyjnych o potencjalnych zagrożeniach, a Agencja prowadziła 19 postępowań dotyczących terroryzmu (7 wszczętych w 2025 r.) i przygotowała 178 opracowań analitycznych dla decydentów.4

Od 2022 r. w Polsce obowiązuje stopień alarmowy BRAVO, a 19 listopada 2025 r., po aktach dywersji na kolei, wprowadzono stopień CHARLIE dla linii kolejowych zarządzanych przez PKP PLK i PKP LHS.4

Współpraca międzynarodowa

CAT uczestniczy w pracach m.in. unijnej grupy roboczej ds. terroryzmu, Counter-Terrorist Group, komitetu specjalnego NATO (AC/46) i Klubu Berneńskiego, ma porozumienia o współpracy z kilkunastoma państwami, a oficerowie ABW pracują w polskim biurze łącznikowym przy Europolu.2

Od Centrum Prewencji Terrorystycznej do wydziału w CAT

1 kwietnia 2018 r. ABW utworzyła odrębne Centrum Prewencji Terrorystycznej (CPT, ang. Terrorism Prevention Centre of Excellence). Zajmowało się szeroko pojętą profilaktyką: szkoleniami dla urzędników i funkcjonariuszy, poradnikami i kampaniami społecznymi; działało też na forum Globalnej Koalicji do Walki z Daesh.8,9

Zarządzenie premiera z 11 marca 2024 r., obowiązujące od 1 lipca 2024 r., usunęło CPT ze statutu ABW; jego likwidację posłowie opozycji podnieśli w interpelacji z grudnia 2025 r., po akcie dywersji na linii kolejowej nr 7. Zadania prewencyjne przejął wydział w strukturze CAT ABW, którego misją jest „kształtowanie kultury bezpieczeństwa poprzez budowanie świadomości antyterrorystycznej w społeczeństwie”.3,10,11

Wydział opracowuje i prowadzi szkolenia antyterrorystyczne, przygotowuje rekomendacje, poradniki i materiały, organizuje spotkania, warsztaty i seminaria krajowe i międzynarodowe oraz kampanie społeczne. Szkolenia są przeznaczone m.in. dla funkcjonariuszy służb i pracowników administracji publicznej.3

Kampania „4U!”

Najbardziej znaną inicjatywą CPT jest ogólnopolska kampania „4U! – Uważaj! Uciekaj! Ukryj się! Udaremnij atak!”, przygotowana wspólnie z MSWiA. Składa się z filmu i czterech animacji, które uczą, jak zachować się podczas ataku terrorystycznego – przede wszystkim w niepokojących sytuacjach życia codziennego – i jak współpracować ze służbami.8,12,13

W 2021 r. CPT i MSWiA dodały procedurę informowania numeru alarmowego 112 na wypadek ataku sprawcy z bronią palną. Materiały kampanii na YouTube obejrzano ponad 625 tys. razy; są dostępne na stronie 4u.tpcoe.gov.pl.12,14,15

Edukacja

W maju 2021 r. CPT uruchomiło – w ramach unijnego projektu PO WER – portal e-learningowy z pięciomodułowym kursem prewencji terrorystycznej, m.in. o radykalizacji, oraz filmami edukacyjnymi. W samym 2021 r. kurs ukończyło ponad 50 tys. osób; Centrum wydało też „Poradnik prewencji terrorystycznej” dla administracji.15,16,17

Od maja 2021 r. wydano ponad 1,1 mln dostępów do platformy e-learningowej Agencji. ABW wydaje też czasopismo „Terroryzm – studia, analizy, prewencja”.4,18

Źródła

  1. MSWiA (gov.pl), Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego – Centrum Antyterrorystyczne (CAT ABW)
  2. Przegląd Geopolityczny, A. Machniak, Centrum Antyterrorystyczne ABW w zwalczaniu terroryzmu, t. 51 (2025), s. 103–115
  3. BIP Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Profilaktyka antyterrorystyczna (2026)
  4. Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, ABW 2024–2025. Wybrane aktywności (raport)
  5. MSWiA (gov.pl), Poziomy systemu antyterrorystycznego i fazy działań antyterrorystycznych
  6. MSWiA (gov.pl), Rządowe Centrum Bezpieczeństwa
  7. Sejm RP (ISAP), Ustawa z dnia 10 czerwca 2016 r. o działaniach antyterrorystycznych – tekst ujednolicony
  8. Służby specjalne (gov.pl), Dwa lata Centrum Prewencji Terrorystycznej ABW (1 kwietnia 2020)
  9. Służby specjalne (gov.pl), 3 lata profilaktyki (2021)
  10. Prezes Rady Ministrów (Monitor Polski), Zarządzenie nr 26 z 11 marca 2024 r. zmieniające zarządzenie w sprawie nadania statutu ABW (M.P. 2024 poz. 201)
  11. Sejm RP, Interpelacja nr 13927 w sprawie likwidacji Centrum Prewencji Terrorystycznej ABW (1 grudnia 2025)
  12. MSWiA (gov.pl), Kampania „4U – uważaj, uciekaj, ukryj się, udaremnij atak!”
  13. Kuratorium Oświaty w Warszawie, Kampania 4U!
  14. Numer alarmowy 112 (gov.pl), Kampania społeczna 4U (12 listopada 2021)
  15. MSWiA (gov.pl), Kurs e-learningowy z zakresu prewencji terrorystycznej
  16. Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Portal e-learningowy Centrum Prewencji Terrorystycznej ABW
  17. Służby specjalne (gov.pl), Rośnie świadomość z zakresu prewencji terrorystycznej
  18. Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego (Wydawnictwo), „Terroryzm – studia, analizy, prewencja”, nr 1 (2022)
  19. Prezes Rady Ministrów (Monitor Polski), Zarządzenie zmieniające statut ABW – dodanie Centrum Antyterrorystycznego (M.P. 2008 poz. 622)

Sprawdzono: 19 listopada 2026

Podcast TheScience.fm

Na celowniku

Rozmowy o bezpieczeństwie z uznanymi gośćmi.

Posłuchaj →