BIS (Bezpečnostní informační služba)

Po StB

Według BIS po rozwiązaniu Bezpieczeństwa Państwowego (StB) 15 lutego 1990 r. w Federalnym Ministerstwie Spraw Wewnętrznych działał Urząd Ochrony Konstytucji i Demokracji, potem Federalna Służba Informacyjna i Federalna Służba Informacji Bezpieczeństwa (ustawa nr 244/1991). Od 1 stycznia 1993 r. działała BIS Republiki Czeskiej (ustawa nr 527/1992), a obecną BIS utworzono 30 lipca 1994 r. na podstawie ustawy nr 154/1994; jej pierwszym dyrektorem był Stanislav Devátý.¹

Zadania

Ustawa o służbach wywiadowczych (153/1994) wymienia trzy służby: BIS, Urząd Stosunków Zagranicznych i Informacji (ÚZSI) i wywiad wojskowy (§ 3). BIS zbiera informacje o zagrożeniach dla podstaw demokratycznych, suwerenności i integralności terytorialnej, o działalności obcych służb wywiadowczych, o zagrożeniach dla tajemnic państwowych, dla bezpieczeństwa i ważnych interesów gospodarczych oraz o przestępczości zorganizowanej i terroryzmie (§ 5).²

Za działalność służb odpowiada rząd; prezydent i rząd otrzymują sprawozdania roczne i pilne ustalenia i zlecają zadania w granicach właściwości służb, prezydent za wiedzą rządu (§ 7–8).²

Środki techniki wywiadowczej, m.in. otwieranie przesyłek i podsłuch, BIS może stosować tylko za uprzednią pisemną zgodą przewodniczącego składu sądu wyższego w okręgu siedziby BIS i tylko wtedy, gdy inne metody byłyby nieskuteczne (§ 8–9 ustawy 154/1994).³

Nadzór

Działalność służb kontroluje rząd, Izba Poselska przez specjalne organy kontrolne i pięcioosobowy Niezależny Organ Kontrolny, badający legalność i poszanowanie praw podstawowych (§ 12 ustawy 153/1994). Organ Izby Poselskiej dla BIS liczy co najmniej siedmiu posłów i może wchodzić do obiektów BIS; o naruszeniach prawa zawiadamia dyrektora i Najwyższego Prokuratora Państwowego (§ 18–20 ustawy 154/1994).^2,3