Witold Pilecki

Ochotnik do Auschwitz

Według Instytutu Pileckiego urodził się 13 maja 1901 r. w Ołońcu w rosyjskiej Karelii. W listopadzie 1939 r. współtworzył konspiracyjną Tajną Armię Polską.¹

19 września 1940 r. w Warszawie celowo dał się złapać, by trafić do obozu, posługując się nazwiskiem Tomasz Serafiński. Przewieziono go do Auschwitz w nocy z 21 na 22 września 1940 r. drugim transportem z Warszawy, liczącym 1705 więźniów; otrzymał numer 4859.^1,2,3,4

Konspiracja w obozie i raporty

W obozie tworzył konspiracyjną organizację wojskową, powiązaną ze Związkiem Walki Zbrojnej, a potem z Armią Krajową. Miała przemycać leki i żywność, a w przyszłości – z pomocą partyzantów – wyzwolić obóz.^1,2

Pierwszy raport z października 1940 r. wyniósł zwolniony więzień. Dotarł do gen. Stefana Roweckiego, a przez tajną bazę „Anna” w Sztokholmie – do rządu RP w Londynie; według Muzeum Auschwitz informacje te były w Anglii już 18 marca 1941 r.²

Instytut Pileckiego podaje, że w ciągu trzech lat przekazał co najmniej 10 raportów, przenoszonych przez kurierów do rządu na uchodźstwie, który przekazywał je aliantom; informacje te zostały zignorowane. Raporty mówiły m.in. o postępującej zagładzie Żydów w Auschwitz.^1,2

Ucieczka i raport z 1943 roku

W nocy z 26 na 27 kwietnia 1943 r. uciekł z obozu razem z Janem Redzejem i Edwardem Ciesielskim; na początku maja dotarł do Bochni.^2,3

W czerwcu 1943 r., ukrywając się, spisał raport dla Komendy Głównej AK. Według Muzeum Auschwitz był zaszyfrowany – nazwiska zastąpiono liczbami. Opisywał terror w obozie, zabijanie oraz prześladowania Polaków, radzieckich jeńców i Żydów, a także plan ataku na obóz, którego dowództwo AK nie zatwierdziło. W 2017 r. IPN wydał go po angielsku jako „Report »W«”.^2,3,4

Wywiad dla Andersa i proces

Walczył w Powstaniu Warszawskim, potem trafił do obozu jenieckiego w Murnau, wyzwolonego przez Amerykanów 29 kwietnia 1945 r. Dołączył do 2 Korpusu we Włoszech; jesienią 1945 r. gen. Władysław Anders polecił mu zbudować siatkę wywiadowczą w kraju.^1,2

Pod koniec listopada 1945 r. przyjechał do Polski jako Roman Jezierski i kierował siatką wywiadowczą. 8 maja 1947 r. funkcjonariusze bezpieki zatrzymali go w mieszkaniu przy ul. Pańskiej w Warszawie.^1,2

15 marca 1948 r. w pokazowym procesie skazano go na śmierć za rzekome szpiegostwo. Bolesław Bierut zatwierdził wyrok 20 maja, a 25 maja 1948 r. Pileckiego zastrzelono w więzieniu przy ul. Rakowieckiej.^1,2,3

Miejsca jego pochówku nie odnaleziono. Zrehabilitowano go 1 października 1990 r.^1,2