William Friedman

Od genetyki do szyfrów

Urodził się 24 września 1891 r. w Kiszyniowie jako Wolfe Frederick Friedman. Jego ojciec, tłumacz carskiej poczty, rok później wyjechał do USA przed narastającymi przepisami antysemickimi, a w 1893 r. rodzina dołączyła do niego w Pittsburghu. Gdy ojciec otrzymał obywatelstwo, imię syna zmieniono na William.¹

Studiował genetykę na Uniwersytecie Cornella, a potem zatrudnił się w Riverbank Laboratories pod Chicago, prywatnym ośrodku badawczym George’a Fabyana. Tam zainteresował się szyframi – i Elizebeth Smith, która prowadziła w Riverbank badania kryptoanalityczne.^1,2

W czasie I wojny światowej odszedł z Riverbank, by zostać oficerem kryptologiem.¹

W służbie armii USA

1 stycznia 1921 r. podpisał półroczny kontrakt z Signal Corps armii USA, a w latach 1922–1947 był kryptoanalitykiem Departamentu Wojny. W 1922 r. napisał pracę o indeksie koincydencji i jego zastosowaniach w kryptografii, uważaną za pionierską w kryptomatematyce.³

W 1929 r. został szefem nowo utworzonej Signal Intelligence Service (SIS). W pierwszym tygodniu kwietnia 1930 r. przyjął do niej trzech młodych nauczycieli matematyki: Solomona Kullbacka, Franka Rowletta i Abrahama Sinkova.^2,3

Zespół kryptoanalityków armii pod jego kierunkiem po ok. 18 miesiącach intensywnej pracy odtworzył maszynę PURPLE – tak Amerykanie nazywali japoński system szyfrowania korespondencji dyplomatycznej.^2,3

Po wojnie i znaczenie

Otrzymał m.in. War Department Medal for Exceptional Civilian Service (1944), Presidential Medal for Merit (1946) i Presidential National Security Medal (1955). W 1955 r. przeszedł z NSA na emeryturę po ponad 35 latach służby, a do 1969 r. był jej specjalnym konsultantem.^2,3

Zmarł 2 listopada 1969 r. w domu w Waszyngtonie; pochowano go z pełnymi honorami wojskowymi na cmentarzu w Arlington.³

NSA zalicza do jego największych osiągnięć wprowadzenie do kryptologii metod matematycznych i naukowych oraz materiały szkoleniowe, na których uczyło się kilka pokoleń. W 1999 r. przyjęto go do Cryptologic Hall of Honor, a w 2002 r. budynek OPS1 w kompleksie NSA nazwano imieniem Williama i Elizebeth Friedmanów.¹